Zaburi 103 — Ufafanuzi wa Charles Spurgeon
Ufafanuzi, maana na tafakari kutoka Hazina ya Daudi
Muhtasari
KICHWA.---Zaburi ya Daudi.---Bila shaka iliandikwa na Daudi; ina mtindo wake katika ubora wake mkuu, nasi twapaswa kuihusisha na miaka yake ya uzeeni, wakati alipokuwa na ufahamu wa juu zaidi kuhusu thamani ya msamaha, kwa sababu alikuwa na hisia kali zaidi kuhusu dhambi kuliko katika ujana wake. Ufahamu wake ulio wazi kuhusu udhaifu wa maisha unaashiria miaka yake ya unyonge, kama vile unavyoashiriwa pia na wingi wenyewe wa shukrani zake zilizojaa sifa. Kama vile katika milima mirefu ya Alpi vilele vingine huinuka juu ya vyote, vivyo hivyo hata miongoni mwa Zaburi zilizovuviwa kuna vilele vya wimbo vinavyopita vingine vyote. Sikuzote Zaburi hii ya mia moja na tatu imetupasa kama Monte Rosa ya safu ya milima ya kimungu ya sifa, iking’aa kwa nuru nyekundu zaidi kuliko nyingine zote. Ni kama mtofaa kati ya miti ya msituni, na tunda lake la dhahabu lina ladha ambayo hakuna tunda liwezalo kuwa nayo isipokuwa limeiva katika mwangaza kamili wa jua la rehema. Ni jibu la mwanadamu kwa baraka za Mungu wake, Wimbo wake wa Mlimani unaoitikia Mahubiri ya Mlimani ya Mkombozi wake. Nebukadneza aliiabudu sanamu yake kwa filimbi, kinubi, panda, zeze, santuri na kila aina ya muziki; lakini Daudi, kwa namna adhimu zaidi, anaamsha sauti zote tamu za mbinguni na duniani kwa heshima ya Mungu mmoja tu aliye hai na wa kweli. Tunaanza jaribio letu la kuifafanua tukiwa na hisia nzito kwamba haiwezekani kabisa kuutendea haki utungo huu ulio adhimu sana; tunaiita nafsi yetu na vyote vilivyo ndani yetu vitusaidie katika kazi hii yenye kupendeza; lakini, ole, nafsi yetu ina mipaka, na uwezo wetu wote wa akili ni mdogo mno kwa shughuli hii. Kuna mengi mno katika Zaburi hii kiasi kwamba kalamu elfu hazingeweza kuyaandika; ni mojawapo ya Maandiko yale yanayojumuisha yote, nayo yenyewe ni Biblia kamili, na peke yake ingeweza karibu kutosha kuwa kitabu cha nyimbo cha kanisa.
MIGAWANYO.---Kwanza, mtunga-zaburi anaimba kuhusu rehema alizopokea yeye mwenyewe, Psa 103:1-5; kisha anazitukuza sifa za Yehova kama zinavyoonekana katika jinsi anavyoshughulika na watu wake, Psa 103:6-19; na anahitimisha (Psa 103:20-22) kwa kuwaita viumbe wote ulimwenguni wamwabudu Bwana na kuungana naye katika kumhimidi Yehova, mwenye neema milele.
Ufafanuzi
Mstari wa 1. “Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana.” Muziki wa nafsi ndio nafsi halisi ya muziki. Mtunga-zaburi anaanza kwa sauti bora kabisa anapoichochea nafsi yake ya ndani kabisa imtukuze Bwana. Anajisemeza, anazungumza na nafsi yake mwenyewe na kujihimiza, kana kwamba alihisi kuwa uzito wa moyo ungeyavamia uwezo wake upesi mno; na kwa hakika, utatuvamia sisi sote tusipokesha kwa bidii. Yehova anastahili kusifiwa nasi kwa namna ile ya juu kabisa ya ibada inayokusudiwa na neno himidi---“Kazi zako zote zakusifu, Ee Mungu, lakini watakatifu wako watakuhimidi.” Uhai wetu wenyewe na nafsi yetu halisi vinapaswa kushughulishwa kabisa na huduma hii ya kupendeza, na kila mmoja wetu anapaswa kuuchochea moyo wake mwenyewe kuifanya. Wengine na wajizuie wakiweza: “Ee nafsi YANGU, umhimidi Bwana.” Wengine na wanung’unike, lakini wewe himidi. Wengine na wajihimidi wenyewe na sanamu zao, lakini wewe umhimidi BWANA. Wengine na watumie ndimi zao tu, lakini mimi nitapaza sauti, “Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana.” “Na vyote vilivyo ndani yangu vilihimidi jina lake takatifu.” Tuna vipawa, hisia na uwezo wa aina nyingi, lakini Mungu ametupa vyote, navyo vyote vinapaswa kuungana katika kwaya ya sifa zake. Sifa za moyo nusu, zilizowaziwa vibaya na zisizo na ufahamu si zile tunazopaswa kumpa Bwana wetu mwenye upendo. Ikiwa sheria ya haki ilidai moyo wetu wote, nafsi yetu yote na akili yetu yote kwa ajili ya Muumba, basi sheria ya shukrani ina haki kubwa hata zaidi ya kudai kwa ukamilifu heshima ya nafsi yetu yote kwa Mungu wa neema. Inafundisha kutambua jinsi mtunga-zaburi anavyokazia jina takatifu la Mungu, kana kwamba utakatifu wake ulikuwa sifa aliyopenda kuliko zote; au labda kwa sababu utakatifu, yaani ukamilifu, wa Mungu ulikuwa akilini mwake sababu kuu kabisa ya kumpa heshima kwa utu wake wote. Watoto wachanga wanaweza kuusifu wema wa Mungu, lakini baba katika neema huutukuza utakatifu wake. Kwa jina tunaelewa tabia ya Mungu iliyofunuliwa; na bila shaka, nyimbo zile zinazoletwa si kwa mawazo yetu yanayoweza kukosea wala kwa uchunguzi wetu usiokamilika, bali kwa uvuvio usiokosea, zinapaswa kuliko nyingine zote kuamsha uwezo wetu wote uliowekwa wakfu.
Mstari wa 2. “Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA.” Ana dhamira ya kweli, na tena anajiita aamke. Je, hapo awali alikuwa amelala sana? Au sasa alitambua kwa nguvu maradufu umuhimu na ulazima usioweza kupuuzwa wa kuabudu? Hakika hatumii marudio yasiyo na maana, kwa kuwa Roho Mtakatifu anaiongoza kalamu yake; na hivyo anatuonyesha kwamba tunahitaji kujichochea tena na tena tunapokaribia kumwabudu Mungu, kwa maana ingekuwa jambo la aibu kumpa kitu chochote kilicho pungufu ya kile bora kabisa ambacho nafsi zetu zinaweza kutoa. Mistari hii ya kwanza ni kama kupiga kinubi ili kukiweka sawa, na kukaza nyuzi zilizolegea, ili sauti hata moja isikose katika upatano mtakatifu. “Wala usizisahau fadhili zake zote.” Hakuna hata tendo moja la Mungu linalopaswa kusahauliwa; yote kwa kweli yana manufaa kwetu, yote yanamstahili yeye mwenyewe, na yote ni sababu za kumsifu. Kumbukumbu ni yenye hila sana inapohusu mambo bora zaidi; kwa upotovu wa ajabu ulioletwa na Anguko, huhifadhi takataka za mambo yaliyopita na kuacha hazina zisizokadirika thamani zikiwa zimepuuzwa; hushikilia sana malalamiko, lakini hushikilia fadhili kwa ulegevu mno. Inahitaji kuchochewa ili itimize wajibu wake, ingawa wajibu huo ulipaswa kuwa furaha yake. Angalia kwamba anaviita vyote vilivyo ndani yake vikumbuke fadhili zote za Bwana. Nguvu zetu zinapaswa kuamshwa kwa kiwango kinacholingana na kazi yetu. Yote ya Mungu hayawezi kusifiwa kwa kitu kilicho pungufu ya yote yetu.
Msomaji, je, wakati huu hatuna sababu ya kutosha ya kumhimidi yeye anayetubariki? Njoo, tusome shajara zetu tuone kama humo hazikuandikwa fadhili teule ambazo hatujazitolea shukrani yoyote. Kumbuka jinsi mfalme wa Uajemi, aliposhindwa kulala, alivyosoma kumbukumbu za ufalme na kugundua kwamba mtu mmoja aliyekuwa ameokoa maisha yake hakuwa amewahi kupewa thawabu. Jinsi alivyompa heshima upesi! Bwana ametuokoa kwa wokovu mkuu; je, tusimrudishie chochote? Jina la asiye na shukrani ni mojawapo ya majina yenye aibu zaidi ambayo mtu anaweza kubeba; hakika hatuwezi kuridhika kujiweka katika hatari ya kutiwa alama kama hiyo. Basi na tuamke, na kwa shauku kubwa tumhimidi Yehova.
Mstari wa 3. “Akusamehe maovu yako yote.” Hapa Daudi anaanza orodha yake ya baraka alizopokea, ambazo anazitaja tena kama mada na hoja za sifa. Anachagua lulu chache bora kabisa kutoka katika kisanduku cha upendo wa Mungu, anazipanga kwenye uzi wa kumbukumbu, na kuzining’iniza shingoni mwa shukrani. Katika uzoefu wetu, kusamehewa dhambi ni mojawapo ya neema bora kabisa, mojawapo ya vipawa vya kwanza vya rehema---kwa kweli, ni maandalizi ya lazima ili kufurahia yote yanayoifuata. Mpaka uovu usamehewe, uponyaji, ukombozi na kutoshelezwa hubaki kuwa baraka zisizojulikana. Msamaha ni wa kwanza katika mpangilio wa uzoefu wetu wa kiroho, na kwa namna fulani ni wa kwanza pia kwa thamani. Msamaha unaotolewa ni wa sasa---akusamehe; ni wa kudumu, kwa maana bado anakusamehe; unatoka kwa Mungu, kwa maana Mungu ndiye anayeutoa; unafikia mbali, kwa maana huondoa dhambi zetu zote; unajumuisha tuliyokosa kutenda pamoja na tuliyotenda, kwa maana yote mawili ni maovu; tena una nguvu kamili, kwa maana ni halisi kama uponyaji na rehema nyingine ambazo umewekwa pamoja nazo. “Akuponya magonjwa yako yote.” Kisababishi kinapoondoka, yaani uovu, matokeo yake hukoma. Magonjwa ya mwili na nafsi yaliingia ulimwenguni kwa njia ya dhambi; na dhambi inapoondolewa kabisa, maradhi ya mwili, akili na roho yatatoweka, mpaka “mwenyeji hatasema tena, Mimi ni mgonjwa.” Tabia ya Baba yetu wa mbinguni ina pande nyingi, kwa maana baada ya kusamehe kama hakimu, kisha huponya kama tabibu. Yeye ni yote kwetu kulingana na mahitaji yetu, na udhaifu wetu haufanyi kingine ila kumfunua kwetu katika sura mpya.
Ndani yake mna mema tu,
Ndani yangu mna mabaya tu,
Ubaya wangu huudhihirisha wema wake,
Naye bado ananipenda.
Mungu huzipa dawa za mwili uwezo wa kuponya, na neema yake huitakasa nafsi. Kiroho, tuko chini ya uangalizi wake kila siku, naye hututembelea kama daktari wa upasuaji amtembeleavyo mgonjwa wake; akiendelea kuponya—kwa maana hilo ndilo neno halisi—kila maradhi yanapojitokeza. Hakuna ugonjwa wa nafsi yetu unaoweza kuushinda ustadi wake; anaendelea kuponya yote, naye atafanya hivyo mpaka alama ya mwisho ya uchafu itakapotoweka katika asili yetu. Maneno mawili yote katika mstari huu ni sababu nyingine zaidi za vyote vilivyo ndani yetu kumsifu Bwana.
Mtunga-zaburi alikuwa akizifurahia yeye mwenyewe baraka hizi mbili za mstari huu; hakuimba kuhusu wengine, bali kuhusu nafsi yake mwenyewe, au tuseme kuhusu Bwana wake, ambaye kila siku alikuwa akimsamehe na kumponya. Lazima alijua kuwa ndivyo ilivyokuwa, la sivyo asingaliweza kuimba juu yake. Hakuwa na shaka kuhusu jambo hilo; alihisi ndani ya nafsi yake kwamba lilikuwa kweli, na kwa hiyo akaiamuru nafsi yake iliyosamehewa na kurejeshwa imhimidi Bwana kwa nguvu zake zote.
Mstari wa 4. “Aukomboaye uhai wako na uharibifu.” Kwa kulipa gharama na kwa uweza wake, Bwana hutukomboa kutoka katika kifo cha kiroho tulichokuwa tumeangukia, na kutoka katika kifo cha milele ambacho kingekuwa matokeo yake. Kama adhabu ya kifo iliyosababishwa na dhambi isingaliondolewa, msamaha na uponyaji wetu vingekuwa sehemu zisizokamilika za wokovu—vipande tu, vyenye thamani ndogo. Lakini kuondolewa kwa hatia na nguvu ya dhambi huandamana kwa kufaa na kubatilishwa kwa hukumu ya kifo iliyokuwa imetolewa juu yetu. Utukufu na uwe kwa Mbadala wetu mkuu, aliyetuzuia tusishuke shimoni kwa kujitoa mwenyewe kuwa fidia yetu. Ukombozi daima utakuwa mojawapo ya sauti tamu zaidi katika wimbo wa shukrani wa mwamini. “Akutia taji ya fadhili na rehema nyororo.” Bwana wetu hafanyi jambo kwa nusu; hatauzuia mkono wake mpaka awe amewatendea watu wake yote kikamilifu. Kutakaswa, kuponywa, na kukombolewa hakutoshi; lazima awafanye wafalme na kuwavika taji. Na taji hilo lazima liwe la thamani kubwa zaidi kuliko kama lingetengenezwa kwa vitu viharibikavyo, kama vile fedha na dhahabu; limepambwa kwa vito vya neema na kutandikwa kwa kitambaa laini cha fadhili; limepambwa kwa johari za rehema, lakini limelainishwa ili litulie vizuri kichwani kwa utando wa huruma nyororo. Ni nani aliye kama wewe, Ee Bwana! Mungu mwenyewe huwavika taji wakuu wa jamaa yake, kwa maana vitu vyao vilivyo bora zaidi hutoka kwake moja kwa moja na dhahiri. Hawalipati taji hilo kwa kulistahili, kwa maana limetokana na rehema, wala si sifa yao; wanahisi kutokustahili kwao, na kwa hiyo yeye huwatendea kwa huruma nyororo. Lakini ameazimia kuwabariki, na kwa hiyo daima huwavika taji, akizungusha vipaji vya nyuso zao kwa mataji madogo ya rehema na huruma. Sikuzote hukamilisha kwa taji jengo analolianzisha; na anapotoa msamaha, hutoa pia kukubaliwa. “Kwa kuwa ulikuwa wa thamani machoni pangu, umekuwa mwenye heshima, nami nimekupenda.” Dhambi yetu ilitupokonya heshima zetu zote; amri ya kutuvua haki na heshima ilitolewa dhidi yetu kama wasaliti. Lakini yeye aliyeondoa hukumu ya kifo kwa kutukomboa na uharibifu, huturudishia zaidi ya heshima zetu zote za zamani kwa kutuvika taji upya. Je, Mungu atuvike taji, nasi tusimvike yeye taji? Inuka, nafsi yangu, utupe taji lako miguuni pake, na kwa unyenyekevu mkuu kabisa umwabudu yeye aliyekuinua sana, akakuondoa kutoka jalalani na kukuketisha pamoja na wakuu.
Mstari wa 5. “Ashibishaye kinywa chako kwa mema,” au kwa usahihi zaidi, “aijazaye nafsi yako mema.” Hakuna mtu anayewahi kushibishwa na kuridhika isipokuwa mwamini, na ni Mungu mwenyewe tu awezaye kumridhisha hata yeye. Watu wengi wa dunia hushiba kupita kiasi, lakini hakuna hata mmoja anayeridhika. Mungu huiridhisha nafsi yenyewe ya mwanadamu—sehemu yake iliyo bora zaidi, pambo lake na utukufu wake; na kwa sababu hiyo hukishibisha pia kinywa chake, hata kingekuwa na njaa na tamaa kubwa kiasi gani. Kuridhishwa kwa nafsi hudai kwa sauti kuu sifa itokayo nafsini; na kinywa kinapojazwa mema, kina wajibu wa kunena mema kumhusu yeye aliyekijaza. Bwana wetu mwema hutupatia vitu vilivyo vyema kweli, si vitu vya kuchezea visivyo na maana wala anasa tupu. Naye huvitoa daima, hivi kwamba kila dakika anaendelea kuishibisha nafsi yetu kwa mema; je, basi, tusiendelee kumsifu? Tusipoacha kumhimidi mpaka yeye aache kutubariki, kazi yetu itakuwa ya milele. “Hata ujana wako ukarejezwa kama tai.” Mtunga Zaburi alipewa nguvu mpya, kana kwamba ameongezewa kipindi kipya cha maisha; alirejeshwa kikamilifu katika hali yake ya zamani hata akawa kijana tena, akaonekana mwenye nguvu kama tai, ambaye jicho lake linaweza kulitazama jua na bawa lake kupaa juu ya dhoruba. Tafsiri yetu inarejelea tai kunyonyoka manyoya kila mwaka, kisha kuonekana upya na mchanga; lakini maandishi ya asili hayaonekani kudokeza jambo kama hilo la historia ya maumbile. Badala yake, yanaeleza tu kwamba mgonjwa aliponywa na kuimarishwa sana hata akajawa na nguvu kama ndege aliye hodari kuliko jamii yote yenye mabawa, asiye na hofu zaidi, mwenye fahari zaidi, na apaye juu zaidi. Yeye aliyeketi kwa huzuni pamoja na bundi katika Zaburi iliyotangulia, hapa anapaa juu pamoja na tai. Bwana hutenda mabadiliko ya ajabu ndani yetu, nasi kwa matukio hayo tunajifunza kulihimidi jina lake takatifu. Kukua kutoka kuwa shomoro hadi kuwa tai, na kuondoka katika jangwa la mwari ili kupaa katikati ya nyota, kunatosha kumfanya mtu yeyote alie, “Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana.”
Hivyo mnyororo usio na mwisho wa neema hukamilika. Dhambi zimesamehewa, nguvu yake imetiishwa, na adhabu yake imeepushwa; kisha tunaheshimiwa, tunapatiwa mahitaji yetu, na asili yetu yenyewe inafanywa upya, hata tunakuwa kama watoto waliozaliwa sasa katika nyumba ya Mungu. Ee Bwana, lazima tukuhimidi, nasi tutafanya hivyo. Kama vile wewe usivyotunyima chochote, ndivyo nasi tusivyotaka kuzuia hata uwezo mmoja wa asili yetu usikushangilie; bali kwa moyo wetu wote, na nafsi yetu yote, na nguvu zetu zote, tutalisifu jina lako takatifu.
Mstari wa 6. “BWANA huwatendea haki na hukumu wote wanaoonewa.” Wajibu wetu binafsi kwake haupaswi kuutawala wimbo wetu wote; tunapaswa pia kumtukuza Bwana kwa wema wake kwa wengine. Hawaachi maskini na wahitaji waangamie mikononi mwa adui zao, bali huingilia kati kwa ajili yao; kwa maana yeye ndiye mtetezi wa maskini na mtekelezaji wa hukumu dhidi ya wakatili. Watu wake walipokuwa Misri, alisikia kuugua kwao na kuwatoa huko, lakini alimwangamiza Farao katika Bahari ya Shamu. Udhalimu wa mwanadamu utalipizwa na mkono wa Mungu. Rehema kwa watakatifu wake hudai kisasi dhidi ya watesi wao, naye atawalipa. Hakuna damu ya mashahidi itakayomwagwa bure; wala hakuna kuugua kwa waungamaji wa imani walio gerezani kutakakoachwa bila kuchunguzwa. Makosa yote yatanyooshwa, na walioonewa wote watalipiziwa kisasi. Huenda wakati mwingine haki ikaondoka katika mahakama za wanadamu, lakini hudumu katika kiti cha hukumu cha Mungu. Kwa jambo hili, kila mtu mwenye moyo ulionyooka atamhimidi Mungu. Kama asingejali mema ya viumbe wake, kama angepuuza utoaji wa haki, na kama angewaacha wadhalimu wenye jeuri waepuke hatimaye, tungekuwa na sababu kubwa zaidi ya kutetemeka kuliko kufurahi. Lakini sivyo ilivyo, kwa maana Mungu wetu ni Mungu wa haki, na matendo hupimwa naye. Atawagawia wenye kiburi fungu lao na kumfanya dhalimu arambe mavumbi—naam, mara nyingi humwadhibu mtesi mwenye majivuno hata katika maisha haya, kiasi kwamba “BWANA hujulikana kwa hukumu anazozitekeleza.”
Mstari wa 7. “Alimjulisha Musa njia zake.” Musa alipewa kuona jinsi Bwana anavyoshughulika na wanadamu. Aliliona jambo hilo katika kila mojawapo ya vipindi vitatu vya maisha yake: katika jumba la kifalme, katika maisha ya faragha, na akiwa kiongozi wa makabila ya Israeli. Bwana alimpa mafunuo yaliyo wazi sana kuhusu mipango yake na namna anavyotawala kati ya wanadamu. Alimruhusu amwone Mungu kwa kiwango ambacho hakijawahi kuonwa na mwanadamu yeyote kabla yake, alipokuwa akizungumza naye mlimani. “Wana wa Israeli matendo yake.” Waliona machache kuliko Musa, kwa maana walitazama matendo ya Mungu bila kuelewa utaratibu wake ndani yake. Hata hivyo, hayo yalikuwa mengi, mengi sana, na yangeweza kuwa mengi zaidi kama wasingekuwa wakaidi kiasi kile. Upungufu haukuwa katika ufunuo, bali katika ugumu wa mioyo yao. Ni tendo kuu la neema kuu ya enzi na la upendo unaojishusha wakati Bwana anapojifunua kwa watu wowote; nao wanapaswa kuithamini fadhili ya pekee waliyoonyeshwa. Sisi, kama waaminio katika Yesu, tunazijua njia za Bwana za neema ya agano, na kwa uzoefu tumeonyeshwa matendo yake ya rehema kwetu. Tunapaswa kumsifu kwa moyo wote kiasi gani Mwalimu wetu wa kiungu, Roho Mtakatifu, aliyetujulisha mambo haya! Kwa maana kama si yeye, tungaliendelea kuwa gizani mpaka leo. “Bwana, imekuwaje kwamba utajidhihirisha kwetu, wala si kwa ulimwengu?” Kwa nini umetufanya tuwe “miongoni mwa wateule walioipata,” huku wengine wakipofushwa?
Angalia jinsi nafsi ya Mungu mwenyewe inavyojitokeza wazi katika mafundisho haya yote ya neema—“Yeye alijulisha.” Hakumwacha Musa ajigundulie kweli mwenyewe, bali akawa mwalimu wake. Tungeweza kujua nini kamwe kama yeye asingetujulisha? Mungu peke yake ndiye awezaye kujifunua. Ikiwa Musa alihitaji Bwana amjulishe, je, si zaidi sana sisi tulio duni mno kuliko huyo mtoa-sheria mkuu?
Mstari wa 8. “BWANA ni mwenye rehema na neema.” Wale anaoshughulika nao ni wenye dhambi. Hata awapendelee kiasi gani, wao wana hatia na wanahitaji rehema kutoka mkononi mwake. Wala yeye si mwepesi wa kukawia kuihurumia hali yao ya upotevu, au kusita kuwainua kutoka humo kwa neema yake. Rehema husamehe dhambi; neema hutoa fadhili. Bwana amejaa tele katika yote mawili. Hii ndiyo njia yake aliyomjulisha Musa (Kut 34:6), na katika njia hiyo atadumu maadamu kipindi cha neema kinaendelea na wanadamu wangali katika maisha haya. Yeye “atendaye haki na hukumu” bado hupendezwa na rehema. “Si mwepesi wa hasira.” Anaweza kukasirika na kumwaga ghadhabu ya haki juu ya wenye hatia, lakini hiyo ni kazi yake isiyo ya kawaida. Hukawia kwa muda mrefu, akitua njiani kwa upendo, ili kutoa nafasi ya kutubu na fursa ya kuikubali rehema yake. Hivyo ndivyo anavyowatendea wenye dhambi wakubwa zaidi, na zaidi sana watoto wake mwenyewe. Kwao hasira yake ni ya muda mfupi wala haiendelei hata milele; na inapoonyeshwa katika marudi ya baba, yeye hawatesi kwa hiari, bali huyahurumia mateso yao upesi. Kutokana na hili tunapaswa kujifunza kwamba sisi wenyewe tusiwe wepesi wa hasira. Ikiwa Bwana huvumilia kwa muda mrefu tunapomchokoza sana, si zaidi sana sisi tunapaswa kuyavumilia makosa ya ndugu zetu! “Naye ni mwingi wa rehema.” Ni tajiri wa rehema, mwepesi kuitoa, na hufurika nayo; na ni lazima awe hivyo, la sivyo tungeangamizwa upesi. Yeye ni Mungu, wala si mwanadamu, la sivyo dhambi zetu zingelizamisha upendo wake upesi. Lakini juu ya milima ya dhambi zetu huinuka mafuriko ya rehema yake.
Neema tele yapatikana kwako,
Neema ya kufunika dhambi zangu zote;
Vijito vya uponyaji na vifurike,
Unitakase na kunidumisha safi moyoni.
Ulimwengu wote huonja rehema yake inayozuia hukumu; wale wanaoisikia injili hushiriki rehema yake inayowaalika; watakatifu huishi kwa rehema yake inayookoa, huhifadhiwa kwa rehema yake inayowategemeza, hufarijiwa kwa rehema yake inayowatia moyo, nao wataingia mbinguni kwa rehema yake isiyo na kikomo na ya milele. Neema izidiyo na iwe wimbo wetu kila saa katika nyumba ya hija yetu. Wale wanaotambua kuwa wanaishi kwa neema hiyo na wautukuze chemchemi tele ambayo neema hiyo hutiririka kwa hiari sana.
Mstari wa 9. “Hatashindana nasi daima.” Wakati mwingine atafanya hivyo, kwa maana hawezi kuvumilia watu wake wafiche dhambi mioyoni mwao; lakini hatawaadhibu milele. Mara tu wanapomrudia na kuziacha njia zao mbaya, atakomesha ugomvi huo. Angeweza kupata sababu ya kushindana nasi daima, kwa maana sikuzote ndani yetu mna jambo linalopingana na nia yake takatifu; lakini hujizuia ili roho zetu zisizimie mbele zake. Itamfaa yeyote miongoni mwetu ambaye wakati huu hana ushirika wa dhahiri na Bwana amwulize sababu ya hasira yake, akisema, “Unionyeshe kwa nini unashindana nami?” Kwa maana yeye husihiwa kwa urahisi na hasira yake hukoma upesi. Watoto wake wanapoziacha dhambi zao, yeye huacha upesi kuwakemea. “Wala hataweka hasira yake milele.” Yeye hahifadhi kinyongo. Bwana hataki watu wake waweke chuki mioyoni mwao, naye katika mwenendo wake mwenyewe huwawekea mfano bora sana. Bwana anapokwisha kumrudi mtoto wake, hasira yake huisha; hamwadhibu kama hakimu—la sivyo ghadhabu yake ingeendelea kuwaka—bali hutenda kama baba. Kwa hiyo, baada ya mapigo machache humaliza jambo hilo na kumkumbatia mpendwa wake kifuani kana kwamba hakuna kilichotokea. Au, ikiwa kosa limekita mizizi sana katika tabia ya mkosaji kiasi kwamba haliwezi kushindwa kwa njia hiyo, huendelea kumrekebisha; lakini haachi kamwe kumpenda. Wala haruhusu hasira yake kwa watu wake ivuke na kuingia katika ulimwengu ujao, bali humpokea mtoto wake aliyepotoka katika utukufu wake.
Mstari wa 10. “Hakututendea sawasawa na dhambi zetu, wala hakutulipa kwa kadiri ya maovu yetu.” Kama angefanya hivyo, Israeli angeangamia kabisa, nasi pia tungekuwa tumetupwa zamani katika kuzimu ya chini kabisa. Tunapaswa kumsifu Bwana kwa yale ambayo hakuyafanya, kama vile tunavyomsifu kwa yale aliyotutendea; hata upande huo wa mambo ambayo hayakufanyika unastahili shukrani yetu ya kumwabudu. Hadi wakati huu, hata tulipokuwa katika hali yetu mbaya kabisa, hatujawahi kuteseka kama tulivyostahili kuteseka. Fungu letu la kila siku halijagawanywa kwa kipimo cha yale tuliyostahili, bali kwa kipimo tofauti kabisa—cha wema tusioustahili. Je, basi, hatutamhimidi Bwana? Kila uwezo wa nafsi yetu ungeweza kuraruliwa kwa maumivu makali; lakini badala yake, sote tunafurahia hali yenye furaha kwa kiasi fulani, na wengi wetu tumependelewa mno kwa furaha ya ndani. Basi, kila uwezo wetu—naam, vyote vilivyo ndani yetu—vilihimidi jina lake takatifu.
Mstari wa 11. “Maana kama vile mbingu zilivyo juu sana kuliko nchi, ndivyo rehema yake ilivyo kuu kwao wamchao.” Rehema ya Bwana kwa wateule wake haina mipaka katika ukubwa wake; haiwezi kupimwa, kama vile usivyoweza kupimwa urefu wa mbingu au wa mbingu za mbingu. “Kama urefu wa mbingu” ndiyo lugha ya asili; nayo inadokeza mambo mengine ya kulinganisha zaidi ya ukubwa tu, ikituelekeza kwenye ubora wa juu, ukuu na utukufu. Kama vile mbingu zilizoinuka zinavyoifunika dunia kama dari, zinavyoimwagilia kwa umande na mvua, zinavyoitia nuru kwa jua, mwezi na nyota, na kuitazama kwa uangalifu usiokoma, ndivyo rehema ya Bwana kutoka juu inavyowafunika wateule wake wote, kuwatajirisha, kuwakumbatia, na kudumu milele kuwa makao yao. Wazo lililo katika tafsiri yetu ni tukufu sana; maana ni nani awezaye kusema urefu wa mbingu ni mkuu kiasi gani? Ni nani anayeweza kuifikia nyota ya kwanza kati ya nyota zisizohama, na ni nani anayeweza kupima mipaka ya mwisho ya ulimwengu wenye nyota? Hata hivyo, rehema yake ni kuu hivyo! Lo, neno hilo dogo “hivyo” lina ukuu ulioje! Rehema hii yote ni kwa ajili ya “wale wamchao”; lazima kuwe na heshima ya unyenyekevu na ya moyo kwa mamlaka yake, la sivyo hatuwezi kuionja neema yake. Kumcha Mungu ni mojawapo ya matunda ya kwanza ya uzima wa kiungu ndani yetu; ni mwanzo wa hekima. Hata hivyo, humhakikishia kabisa mwenye kuwa nako faida zote za rehema ya Mungu; na kwa kweli, hapa na kwingineko, kumcha Mungu hutumiwa kueleza dini ya kweli kwa ujumla wake. Watoto wengi wa kweli wa Mungu wamejaa hofu ya kitoto kwa Baba yao, lakini wakati huohuo hutetemeka wakihofia kama wamekubaliwa na Mungu. Kutetemeka huku hakuna msingi, lakini kunastahili kupendelewa mara elfu kuliko majivuno hayo duni yanayowachochea watu kujisifu kwamba wamefanywa wana na hivyo wako salama, ilhali wakati wote wamo katika nyongo ya uchungu. Wale wanaoitegemea kwa majivuno rehema ya Mungu isiyo na mipaka wanapaswa kuongozwa hapa watambue kwamba, ingawa ni pana kama upeo wa macho na juu kama nyota, imekusudiwa wale tu wanaomcha Bwana. Lakini waasi wakaidi watapimiwa haki isiyo na rehema.
Mstari wa 12. “Kama mashariki ilivyo mbali na magharibi, ndivyo alivyoweka dhambi zetu mbali nasi.” Ee mstari wenye utukufu! Hakuna neno hata katika ukurasa uliovuviwa linaloweza kuupita! Dhambi imeondolewa kwetu kwa muujiza wa upendo! Ni mzigo mkubwa kama nini kuondolewa, na hata hivyo umeondolewa mbali sana kiasi kwamba umbali wake hauwezi kuhesabiwa. Ruka mbali kadiri mabawa ya mawazo yanavyoweza kukuchukua; na ukisafiri angani kuelekea mashariki, kwa kila pigo la bawa lako unazidi kuwa mbali na magharibi. Ikiwa dhambi imeondolewa mbali hivyo, basi tunaweza kuwa na hakika kwamba harufu yake, alama yake, naam, hata kumbukumbu yake yenyewe, vimetoweka kabisa. Ikiwa huo ndio umbali ilipoondolewa, hakuna hata kivuli cha hofu kwamba itarudishwa tena; hata Shetani mwenyewe hangeweza kutimiza kazi hiyo. Dhambi zetu zimeondoka; Yesu amezichukua. Kama vile mahali jua linapochomoza palivyo mbali na magharibi kule, ambako jua huzama linapomaliza safari yake ya siku, ndivyo dhambi zetu zilivyochukuliwa mbali na mbuzi wetu wa kuachiliwa karne kumi na tisa zilizopita. Na sasa zikitafutwa hazitaonekana; naam, hazitakuwapo, asema Bwana. Njoo, ee nafsi yangu, amka kikamilifu na umtukuze Bwana kwa baraka hii iliyo tajiri kuliko zote. Haleluya. Bwana peke yake ndiye angeweza kuiondoa dhambi hata kidogo, naye ameifanya kwa namna inayomstahili Mungu, akazifagilia mbali kabisa dhambi zetu zote.
Mstari wa 13. “Kama baba awahurumiavyo watoto wake, ndivyo BWANA anavyowahurumia wamchao.” Kwa wale wanaoliheshimu kweli jina lake takatifu, Bwana ni Baba na hutenda kama Baba. Huwahurumia hawa, kwa maana hata katika walio bora kabisa miongoni mwa wanadamu, Bwana huona mengi ya kuhurumiwa; na wanapokuwa katika hali yao bora zaidi, bado huhitaji huruma yake. Jambo hili linapaswa kuzuia kila mwelekeo wa kiburi, ingawa wakati huohuo linapaswa kutupa faraja iliyo kuu zaidi. Akina baba huwahurumia watoto wao, hasa wanapokuwa na maumivu; wangependa kuteseka badala yao; kuugua na kulia kwao huwachoma kabisa moyoni. Hivyo ndivyo Baba yetu wa mbinguni alivyo na hisia nyororo kwetu. Hatumwabudu mungu wa jiwe, bali Mungu aliye hai, ambaye ndiye huruma yenyewe. Wakati huu huu anatuhurumia, kwa maana neno hilo liko katika wakati wa sasa; huruma yake haikomi kamwe kutiririka, nasi hatuachi kamwe kuihitaji.
Mstari wa 14. “Maana anatujua umbo letu.” Anajua tulivyoumbwa, kwa maana ndiye aliyetuumba. Anafahamu vizuri muundo na maumbile yetu, hali na tabia zetu, udhaifu unaotutawala na jaribu linalotuzingira kwa urahisi zaidi, kwa maana huchunguza undani kabisa wa asili yetu. “Anakumbuka ya kuwa sisi tu mavumbi.” Tumeumbwa kwa mavumbi, bado tu mavumbi, nasi tuko tayari kurudi mavumbini. Nyakati fulani tumesikia juu ya “Duke wa Chuma” na miili yenye nguvu kama chuma; lakini maneno hayo huthibitishwa upesi kuwa si ya kweli, kwa maana Duke wa Chuma ameyeyuka, na watu wengine wenye uimara kama wake wanamfuata kaburini, ambako “mavumbi kwa mavumbi” ni wimbo unaofaa wa maombolezo. Mara nyingi mno tunasahau kwamba sisi ni mavumbi, na tunazitesa akili na miili yetu kupita kiasi kwa juhudi nyingi sana za kiakili na kimwili. Pia hatuzingatii vya kutosha udhaifu wa wengine, nasi huwabebesha mizigo mizito ya kuchukuliwa. Lakini Baba yetu wa mbinguni hatubebeshi kamwe zaidi ya uwezo wetu, wala hakosi kutupa nguvu zinazolingana na mahitaji ya siku yetu, kwa sababu anapotupimia fungu letu, daima huzingatia udhaifu wetu. Jina lake takatifu libarikiwe kwa upole huu kwa viumbe wake dhaifu.
Mstari wa 15. “Mwanadamu, siku zake ni kama majani.” Huishi kwa majani, naye huishi kama majani. Nafaka ni majani tu yaliyoboreshwa, na mwanadamu anayeyala hushiriki asili yake. Majani huishi, hukua, huchanua, huanguka chini ya mundu, hukauka, kisha huondolewa shambani. Isome tena sentensi hii, nawe utaona kwamba ndiyo historia ya mwanadamu. Hata akiishi siku yake fupi hadi mwisho, hatimaye hukatwa; tena inawezekana zaidi kwamba atanyauka kabla hajakomaa, au atang’olewa ghafula muda mrefu kabla hajatimiza siku zake. “Husitawi kama ua la kondeni.” Ana uzuri na umaridadi kama vile malisho yanavyokuwa yanapopambwa kwa manjano ya maua ya king-cup; lakini, ole, uzuri huo hudumu kwa muda mfupi jinsi gani! Mara tu unapowasili, umetoweka—mwako mmoja wa uzuri, kisha hakuna zaidi! Mwanadamu si kama ua lililo katika nyumba ya mimea au kwenye ukingo wa bustani uliokingwa. Hukua vizuri zaidi kwa kufuata maumbile, kama ua la kondeni; na kama ua lisilolindwa linaloyapamba malisho, hukabili hatari elfu moja zinazoweza kulikomesha upesi. Kusanyiko kubwa lililovaa mavazi ya rangi mbalimbali daima hutukumbusha uwanja unaong’aa kwa rangi nyingi. Ulinganisho huo huwa wa kuhuzunisha tunapokumbuka kwamba, kama vile majani na uzuri wake hupita upesi, ndivyo watakavyopita wale tunaowatazama, pamoja na uzuri wao wote unaoonekana. Ndivyo pia itakavyokuwa kwa kila kitu kitokanacho na mwili, hata ubora wake mkuu zaidi na maadili yake ya asili; kwa maana “kilichozaliwa kwa mwili ni mwili,” na kwa hiyo ni kama majani yanayonyauka yakipigwa hata na pumzi ya upepo tu. Heri wale waliozaliwa kutoka juu, ambao ndani yao mna mbegu isiyoharibika, iliyo hai na idumuyo milele.
Mstari wa 16. “Maana upepo hupita juu yake, nayo haipo.” Upepo mdogo tu unahitajika; hata mundu hauhitajiki. Pumzi moja inaweza kulifanya litoweke, kwa maana ua ni dhaifu sana.
Upepo mmoja mkali ukivuma juu ya shamba lote,
Hunyauka katika muda wa saa moja.
Ni kiasi kidogo sana cha gesi yenye madhara kinachotosha kusababisha homa inayoua, ambayo hakuna ustadi wa mwanadamu unaoweza kuizuia. Hakuna haja ya upanga wala risasi; mpulizo wa hewa chafu ni hatari zaidi, na bila kukosa humwangusha hata mwana wa Adamu mwenye afya bora na nguvu nyingi kuliko wote. “Na mahali pake hapatamjua tena.” Ua halichanui tena. Huenda jingine likachukua mahali pake, lakini lenyewe majani yake yametawanyika, na harufu yake nzuri haitaitia tena hewa ya jioni utamu. Mwanadamu naye hufa na kutoweka—huondoka kabisa katika sehemu alizozoea, nyumbani kwake alipopapenda, na katika kazi zake za kila siku, wala harudi kamwe. Kwa habari ya ulimwengu huu, ni kana kwamba hakuwahi kuwako; jua huchomoza, mwezi huongezeka au hupungua, kiangazi na baridi huzunguka kwa zamu, mito hutiririka, na vitu vyote huendelea katika njia zake kana kwamba havikumkosa; nafasi yake katika mambo ya asili ni ndogo hivyo. Labda rafiki mmoja atatambua kuwa ameondoka, na kusema,
Asubuhi moja nilimkosa juu ya kilima alichozoea,
Kando ya nyika, karibu na mti alioupenda;
Asubuhi nyingine ikaja, lakini hakuwa kando ya kijito,
Wala mwinukoni, wala msituni.
Lakini “nyimbo za maombolezo zinazostahili” zikishanyamaza, zaidi ya kilima cha udongo, na labda jiwe linalomomonyoka, kumbukumbu ya kuwako kwetu katika mandhari hii yenye shughuli nyingi itakuwa ndogo kama nini! Ni kweli kwamba zipo kumbukumbu zinazodumu zaidi, na kuna namna nyingine ya kuwako ambayo hudumu pamoja na umilele; lakini hayo si ya mwili wetu, ambao ni majani tu, bali ni ya uzima wa juu zaidi, ambamo tunainuliwa na kuingia katika ushirika wa karibu na Yeye wa Milele.
Mstari wa 17. “Bali fadhili za BWANA zina wamchao tangu milele hata milele.” Hilo neno bali limejaa baraka! Tofauti ni kubwa kama nini kati ya ua linalonyauka na Mungu wa milele! Ni jambo la ajabu kama nini kwamba rehema zake zinaunganisha udhaifu wetu na umilele wake, na kutufanya sisi pia tudumu milele! Tangu umilele wa kale Bwana aliwaona watu wake kuwa ndio wapokeaji wa rehema, na kwa msingi huo akawachagua wawe washiriki wa neema yake; fundisho la uchaguzi wa milele ni la kupendeza sana kwa wale walio na nuru ya kuliona na upendo wa kulikubali. Ni mada inayostahili tafakari ya kina kabisa na furaha iliyo kuu zaidi. Maneno “hata milele” ni ya thamani vivyo hivyo. Yehova habadiliki; rehema zake hazina mwisho, kama vile zisivyokuwa na mwanzo. Wale wanaomcha hawatagundua kamwe kwamba dhambi zao au mahitaji yao yameumaliza utajiri mkuu usiopimika wa neema yake. Swali kuu ni hili: “Je, sisi tunamcha?” Ikiwa tunainua kuelekea mbinguni jicho la uchaji wa mtoto kwa baba yake, mtazamo wa upendo wa Baba hauondolewi kwetu kamwe, wala hautaondolewa, milele na milele. “Na haki yake ina wana wa wana.” Rehema kwa wale ambao Bwana anafanya nao agano imethibitishwa na haki; kwa sababu yeye ni mwenye haki, kamwe habatilishi ahadi wala hashindwi kuitimiza. Wana wetu waaminio na uzao wao milele watalikuta neno la Bwana likiwa lilelile; atawaonyesha neema yake na kuwabariki kama alivyotubariki sisi. Basi, na tuimbe kwa ajili ya vizazi vijavyo. Yaliyopita yanatuamuru kusifu, na yajayo yanatualika kufanya hivyo. Kwa ajili ya wazao wetu, na tuimbe pamoja na kuomba. Ikiwa Abrahamu alifurahi kuhusu uzao wake, wacha Mungu nao wanaweza kufurahi; kwa maana “badala ya baba zako watakuwako watoto wako,” na kama Zaburi iliyotangulia ilivyotuambia katika mstari wake wa mwisho, “Wana wa watumishi wako watakaa, na wazao wao watathibitika mbele zako.”
Mstari wa 18. Hata hivyo, watoto wa wenye haki hawaahidiwi rehema za Bwana bila masharti; mstari huu unakamilisha kauli ya uliotangulia kwa kuongeza: “Maana, wao walishikao agano lake, na kuyakumbuka maagizo yake ili wayafanye.” Wazazi lazima watii, na watoto pia. Hapa tunaagizwa kushikamana na agano; wale wanaokimbilia tumaini lingine lolote badala ya kazi ya Yesu iliyokamilika si miongoni mwa wanaotii agizo hili. Wale ambao agano limefanywa nao kwa kweli husimama imara ndani yake; na baada ya kuanza katika Roho, hawatafuti kukamilishwa katika mwili. Wacha Mungu wa kweli huyashika maagizo ya Bwana kwa uangalifu—“huyakumbuka”; huyatii kwa vitendo—“ili wayafanye.” Zaidi ya hayo, hawachagui hili na kuacha lile, bali huyakumbuka “maagizo yake” kwa sababu ni maagizo yake, bila kuinua moja juu ya jingine kulingana na matakwa au urahisi wao wenyewe. Uzao wetu na uwe kizazi chenye kufikiri, chenye uangalifu na makini, chenye shauku ya kuyajua mapenzi ya Bwana na tayari kuyafuata kikamilifu; ndipo rehema zake zitakapowatajirisha na kuwaheshimisha kizazi hata kizazi.
Mstari huu pia unatuhimiza kusifu; kwa maana ni nani ambaye angetaka Bwana awatabasamie wale wasiothamini njia zake? Kufanya hivyo kungekuwa kuhimiza uovu. Kutokana na namna baadhi ya watu wanavyohubiri agano bila tahadhari, mtu angeweza kudhani kwamba Mungu atawabariki kundi fulani la watu bila kujali jinsi wanavyoishi au jinsi wanavyopuuza sheria zake. Lakini Neno halifundishi hivyo. Agano si la kisheria, bali ni takatifu. Ni la neema kabisa tangu mwanzo hadi mwisho, lakini halitumikii dhambi; kinyume chake, mojawapo ya ahadi zake kuu ni hii: “Nitatia sheria zangu mioyoni mwao, na katika nia zao nitaziandika.” Kusudi lake kuu ni kutakasa watu wawe wa Mungu, wenye juhudi katika matendo mema; na karama zake zote na utendaji wake wote huelekea upande huo. Imani hushika agano kwa kumtazama Yesu peke yake, na wakati huohuo, kwa utii wa dhati, hukumbuka maagizo ya Bwana ili kuyafanya.
Mstari wa 19. “BWANA ameweka kiti chake cha enzi mbinguni.” Hapa pana mlipuko mkuu wa wimbo, uliozaliwa kutokana na kutazama nguvu zisizo na mipaka na enzi tukufu ya Yehova. Kiti chake cha enzi kimewekwa imara—hilo ndilo maana ya neno hili; kimethibitishwa, kimesimamishwa, wala hakiwezi kutikiswa.
Haketi juu ya kiti cha enzi kisicho na hakika,
Wala haombi ruhusa ya kutawala.
Katika utawala wake hakuna hofu, hakuna machafuko, hakuna fadhaa, hakuna kukimbia huku na huku kutafuta mbinu za dharura, hakuna mambo ya kushtukiza yanayopaswa kukabiliwa wala maafa yasiyotarajiwa yanayopaswa kuzuiwa; yote yameandaliwa na kuwekwa imara, naye mwenyewe ameyaandaa na kuyathibitisha. Yeye si mtawala aliyekabidhiwa mamlaka, ambaye mwingine amemsimamishia kiti cha enzi; yeye ni Mtawala Mkuu mwenye mamlaka yote, na utawala wake unatoka kwake mwenyewe na kudumishwa na nguvu yake mwenyewe ya asili. Enzi hii isiyo na kifani ndiyo dhamana ya usalama wetu, nguzo ambayo tumaini letu linaweza kuiegemea kwa usalama.
“Na ufalme wake unavitawala vitu vyote.” Anaunyosha ufalme wake juu ya ulimwengu wote. Anatawala kila mahali sasa, amefanya hivyo siku zote, na atafanya hivyo daima. Kwetu ulimwengu unaweza kuonekana kana kwamba umeraruliwa na machafuko, lakini yeye huleta utaratibu kutoka katika vurugu. Vitu vya asili vinavyopigana vinatembea chini ya bendera yake hata vinapokimbilia mbele kwa ukali mwingi katika tufani kali. Vikubwa na vidogo, vyenye akili na vya kimaada, vinavyokubali na visivyokubali, vikali au vipole—vyote, naam, vyote viko chini ya mamlaka yake. Ufalme wake ndio utawala pekee wa ulimwengu mzima; yeye ndiye Mtawala Mkuu mwenye heri, aliye peke yake, Mfalme wa wafalme na Bwana wa mabwana. Kuuelewa wazi uongozi wake wa kimungu, unaotenda kazi daima na kutawala juu ya yote kila mahali, ni mojawapo ya karama za kiroho zinazofurahisha zaidi; aliye na uelewa huo hawezi kufanya lingine ila kumhimidi Bwana kwa roho yake yote.
Hivyo mwimbaji huyu mwenye sauti tamu amezitungia sifa sifa mbalimbali za Bwana kama zinavyoonekana katika asili, neema na uongozi wake wa kimungu; na sasa anakusanya nguvu zake zote kwa ajili ya mlipuko mmoja wa mwisho wa ibada, ambamo anataka wote waungane, kwa kuwa wote ni raia wa Mfalme Mkuu.
Mstari wa 20. “Mhimidini BWANA, enyi malaika zake, ninyi mlio hodari.” Akiona kazi yake ya kusifu ikizidi kukua mikononi mwake, anawaita “wana wazaliwa wa kwanza wa nuru” wazitangaze sifa za Bwana; nao wanafaa kabisa kufanya hivyo, kwa maana, kama Milton asemavyo, wao ndio wanaoweza kueleza vyema zaidi. Kwa kuwa wanakaa karibu zaidi na kile kiti cha enzi kilichowekwa tayari kuliko tunavyoruhusiwa sisi kupanda kwa sasa, wanauona kwa karibu zaidi utukufu ambao tunatamani kuuabudu. Wamepewa nguvu kubwa mno ya akili, sauti na utendaji, ambazo wanafurahia kuzitumia katika huduma takatifu kwa ajili yake; basi, na waelekeze nguvu zao zote katika wimbo ule wa taadhima ambao tungetaka kuupeleka hadi mbingu ya tatu. Yeye aliyewapa nguvu za kimalaika na apewe nguvu zote za kimalaika. Wao ni malaika zake, na kwa hiyo hawasiti kuzitangaza kwa sauti kubwa sifa zake. “Mtendao neno lake, mkiisikiliza sauti ya neno lake.” Tunaagizwa kuyafanya maagizo haya, lakini, ole wetu, tunashindwa; basi, roho hao ambao hawajaanguka, ambao furaha yao ni kwamba hawajawahi kukosa, na wampe Bwana utukufu kwa ajili ya utakatifu wao. Wao husikiliza ili wapokee maagizo mengine zaidi, wakitii kwa kusikiliza kwa heshima sawa na wanavyotii kwa kutenda kwa nguvu; na katika jambo hili wanatufundisha jinsi mapenzi ya mbinguni yanavyopaswa kutendwa siku zote. Lakini hata kwa ubora huu unaopita kiasi, wasijitwalie sifa yoyote, bali wamrudishie yote yeye aliyewaumba na kuwadumisha wawe jinsi walivyo. Laiti tungeweza kuwasikia wakiimba sifa kuu za Mungu, kama walivyosikia wachungaji katika usiku mkuu kuliko yote wa kuzaliwa—
Muziki mtamu wa namna hiyo
Ulipozigusa mioyo yao na masikio yao,
Ambao kidole cha mwanadamu hakijawahi kuupiga;
Sauti iliyotiririka kwa utamu wa kimungu,
Ikiitikia mlio wa vinanda,
Iliyazama roho zao katika furaha ya ghafula yenye heri;
Hewa, isiyotaka kuipoteza furaha hiyo,
Kwa miangwi elfu huendeleza kila tamati ya sauti ya mbinguni.
Moyo wetu wenye furaha unaitazamia kwa hamu saa tutakapowasikia “wakipiga vinanda kwa sauti kuu na kwa taadhima,” yote yakiwa kwa sifa za Mungu peke yake.
Mstari wa 21. "Mhimidini BWANA, enyi majeshi yake yote;" haidhuru ni jamii gani ya viumbe mnayohesabiwa kuwa ndani yake, kwa maana ninyi nyote ni vikosi vyake, naye ndiye Amiri Mkuu wa majeshi yenu yote. Ndege wa angani, samaki wa baharini, na kila kipitacho katika njia za bahari, wote wanapaswa kuungana katika kumsifu Muumba wao kwa kadiri ya uwezo wao. "Enyi watumishi wake mfanyao mapenzi yake;" kwa njia yoyote ile mnayomtumikia, mhimidini mnapotumikia. Mtunga Zaburi angependa kila mtumishi katika jumba la kifalme la Bwana aungane naye, nao wote kwa pamoja waimbe kwa sauti sifa za Bwana. Katika siku hizi za karibuni tumelipa neno "watumishi" maana mpya, na kulifinya mpaka liwahusu wale tu wanaohudumu kwa neno na mafundisho. Hata hivyo, hakuna mhudumu wa kweli ambaye angependa maana hiyo ibadilishwe, kwa maana sisi, kuliko watu wote, tumefungwa kuwa watumishi wa Bwana; nasi, kuliko viumbe wengine wote wenye akili au nguvu zinazohudumu, tungetamani kumhimidi Bwana mwenye utukufu.
Mstari wa 22. "Mhimidini BWANA, enyi kazi zake zote, mahali pote pa mamlaka yake." Hapa kuna utatu wa himizo la kumhimidi Mungu aliyebarikiwa mara tatu, na kila moja ya himizo hizo tatu linapanua lile lililotangulia. Hili ndilo pana zaidi ya yote, kwa maana ni mwito gani unaoweza kuwa mpana kuliko ule unaowaelekea wote, mahali pote? Tazama jinsi mwanadamu mwenye mipaka anavyoweza kuamsha sifa zisizo na mipaka! Mwanadamu ni mdogo tu, lakini anapoweka mikono yake juu ya vibonye vya kinanda kikuu cha ulimwengu, anakiamsha kingurume kwa ngurumo za kuabudu! Mwanadamu aliyekombolewa ndiye sauti ya maumbile, kuhani katika hekalu la uumbaji, na mwongozaji wa nyimbo katika ibada ya ulimwengu. Laiti kazi zote za Bwana duniani zingefunguliwa kutoka katika ubatili ambao ziliutiishwa, na kuingizwa katika uhuru wenye utukufu wa watoto wa Mungu! Wakati huo unaharakisha kuja, na bila shaka kabisa utafika; ndipo kazi zote za Bwana zitakapomhimidi kweli kweli. Ahadi isiyobadilika inaiva; rehema ya hakika iko njiani. Harakisheni, enyi saa zenye mabawa!
"Mhimidi BWANA, Ee nafsi yangu." Anafunga kwa sauti yake kuu ya wimbo. Hawezi kuridhika kuwaita wengine bila yeye mwenyewe kushiriki; wala hatakubali kuwekwa kando kwa sababu wengine wanaimba kwa sauti kubwa na kwa ukamilifu zaidi. Ee nafsi yangu, rudi nyumbani kwako mwenyewe na kwa Mungu wako; na ulimwengu mdogo ulio ndani yako ufuate mpigo na sauti ya nyanja za mbinguni zinazovuma kwa sifa za Yehova. Ee Bwana uliyebarikiwa bila kikomo, utujalie baraka hii iliyo kuu kuliko zote—ya kutawaliwa kabisa, milele na milele, na kazi ya kukuhimidi Wewe.
Maelezo ya Ufafanuzi na Misemo ya Kale
KICHWA.---Zaburi ya Daudi, aliyoandika aliponyakuliwa nje ya nafsi yake hata kufika mbinguni, asema Beza.
---John Trapp.
Zaburi Nzima.---Ni mara ngapi watakatifu huko Uskoti waliimba Zaburi hii katika siku walipoadhimisha Meza ya Bwana! Kwa sababu hiyo, inajulikana kwa namna ya pekee katika nchi yetu. Pia inahusishwa na tukio la ajabu katika siku za John Knox. Elizabeth Adamson, mwanamke aliyekuwa akihudhuria mahubiri yake, "kwa sababu alifunua chemchemi ya rehema za Mungu kikamilifu zaidi kuliko wengine," aliongozwa kwa Kristo na kupata pumziko alipoisikia Zaburi hii, baada ya kuvumilia uchungu mkubwa sana wa nafsi hata akasema kuhusu maumivu makali ya mwili: "Miaka elfu moja ya mateso haya, na mara kumi zaidi yakiongezwa," hayawezi kulinganishwa na robo saa ya dhiki ya nafsi yangu. Aliomba asomewe Zaburi hii tena kabla ya kuondoka: "Nilipoipokea, ndipo nafsi yangu iliyofadhaika ilipoonja rehema ya Mungu kwa mara ya kwanza; rehema hiyo sasa ni tamu zaidi kwangu kuliko kama ningekabidhiwa milki zote za dunia nizimiliki."
---Andrew A. Bonar.
Zaburi Nzima.---Idadi ya mistari katika Zaburi hii ni sawa na idadi ya herufi za alfabeti ya Kiebrania; na ukamilifu wa zaburi yote unathibitishwa zaidi na kurudia kwake mwishoni maneno ambayo ilianza nayo: "Mhimidi BWANA, Ee nafsi yangu."
---J. F. Thrupp.
Zaburi Nzima.---Kwa habari ya idadi, Zaburi hii imepangwa kwa kufuata alfabeti, na imesawazishwa kwa namna ambayo hitimisho lake linarudi kwenye mstari wa utangulizi; kwa njia hiyo, zaburi yote inakamilishwa na kuzungushwa vizuri. Vivyo hivyo, jina Yehova linatokea mara kumi na moja. Zaburi imegawanywa katika beti kuu mbili: ya kwanza ina mistari kumi, na ya pili mistari kumi na miwili. Ile ya kumi imegawanywa mara mbili, mistari mitano mitano; na ile ya kumi na miwili imegawanyika katika sehemu tatu, kila moja ikiwa na mistari minne. Yehova linatokea mara nne katika beti kuu ya kwanza, na mara saba katika ya pili.
Zaburi hii ina tabia ya upole mtulivu. Ni kijito kitulivu na safi cha sifa kwa Mungu. Kwa kupatana na hilo, tunaona kwamba mistari yake ina urefu unaolingana katika muundo, na kwa kawaida kila mmoja huwa na sehemu mbili. Ni pale tu mwishoni, sauti inapopanda, ndipo mistari inakuwa mirefu zaidi: chombo ni kidogo mno kuisitiri hisia hiyo.
Ushuhuda unaotolewa na kichwa kwamba Daudi ndiye aliyetunga Zaburi hii unathibitishwa na ukweli kwamba, katika vifungu ambavyo uhuru wake wa kiutunzi hauwezi kukosewa, Zaburi hii inafanana kwa namna ya kushangaza na Zaburi nyingine za Daudi, na pia kwa uhusiano wake na Zaburi ya 102. Hapa Daudi anawafundisha wazao wake kutoa shukrani, kama katika Zaburi iliyotangulia alivyokuwa amewafundisha kuomba: ukombozi kutoka katika dhiki kuu, ambao kule ulikuwa mada ya maombi, hapa unakuwa mada ya shukrani.
---E. W. Hengstenberg.
Zaburi Nzima.---Ni jambo la kuzingatiwa kwamba hakuna ombi lolote katika mistari yote hii ishirini na miwili. Katika Zaburi nzima hakuna hata neno moja la dua linaloelekezwa kwa Aliye Juu. Bila shaka, Mtunga Zaburi alikuwa ametangulia kutoa sala—sala ya dhati na ya kutoka moyoni—nayo Mungu wake akaijibu. Baraka zisizohesabika zilikuwa zimemiminwa kutoka juu kwa kuitikia dua za Daudi; kwa hiyo, shukrani inayofurika sasa inabubujika kutoka kwa mpokeaji wake mwenye furaha. Anagusa kwa pamoja kila uzi wa kinubi chake na wa moyo wake, na kumimina wimbo wa hiari wenye sauti tamu kupita zote na sifa safi kabisa.
---John Stevenson, katika "Shukrani: Ufafanuzi wa Zaburi ya Mia na Tatu," 1856.
Mstari wa 1.---"Mhimidi BWANA, Ee nafsi yangu." Lo, jinsi zinavyofaa sana kuunganishwa! Kwa maana ni kazi gani inayofaa nafsi yangu kama hii? Na ni nani anayefaa kazi hii kama nafsi yangu? Mungu anajua kwamba mwili wangu ni mzito na wenye uzito, na haufai kabisa kwa kazi iliyotukuka namna hii. La, nafsi yangu, ni wewe unayepaswa kuifanya; na kwa kweli, una kazi gani nyingine ya kufanya? Hii ndiyo kazi yenyewe ambayo uliumbiwa; na laiti ungefaa kuifanya kama kazi hiyo inavyokufaa wewe! Lakini, ole, kwa namna fulani umekuwa wa kidunia, au angalau umepoteza sehemu kubwa ya uwezo wako, nawe hutaweza kamwe kuitimiza kazi hii kuu ukiwa peke yako. Kama kumhimidi Bwana kusingekuwa zaidi ya kusema, Bwana, Bwana, kama wale waliopaza sauti, "Hekalu la Bwana, hekalu la Bwana;" basi ulimi wangu peke yake ungetosha, wala nisingehitaji kusumbua sehemu nyingine yoyote. Lakini kumhimidi Bwana ni kazi tukufu, nayo haihitaji watendaji wengi tu, bali walio na uwezo mkubwa wa kuitekeleza; kwa hiyo, nafsi yangu, unapoianza, usiende peke yako; bali uende pamoja na "yote yaliyo ndani yako;" nguvu zote zilizo katika ghala langu lote, iwe ni moyo wangu au roho zangu; iwe ni nia yangu au hisia zangu; iwe ni ufahamu wangu au kumbukumbu yangu; yachukue yote pamoja nawe, nawe umhimidi Bwana.
---Sir R. Baker.
Mstari wa 1.---"Yote yaliyo ndani yangu." Tafsiri halisi ya mtindo uliotumiwa hapa ni matumbo yangu au sehemu zangu za ndani. Maana yenye nguvu na pana ya wingi huo inasisitizwa zaidi kwa kuongezwa kwa neno yote, kana kwamba ni kuondoa kila hali ya kutengwa au kubakizwa, na kuzijumuisha katika mwito huo nguvu na hisia zote.
---J. A. Alexander.
Mstari wa 1.---"Yote yaliyo ndani yangu," n.k. Acha dhamiri yako "imhimidi Bwana" kwa uaminifu usiobadilika. Acha hukumu yako imhimidi kwa maamuzi yanayopatana na neno lake. Acha mawazo yako ya kubuni yamhimidi kwa tafakari safi na takatifu. Acha hisia zako zimsifu kwa kupenda chochote anachokipenda. Acha tamaa zako zimhidi kwa kutafuta utukufu wake pekee. Acha kumbukumbu yako imhimidi kwa kutosahau fadhili zake zozote. Acha mawazo yako yamhimidi kwa kutafakari sifa zake bora. Acha tumaini lako limsifu kwa kutamani na kungojea utukufu utakaofunuliwa. Acha kila hisia ya mwili wako imhimidi kwa uaminifu wake, kila neno lako kwa ukweli wake, na kila tendo lako kwa unyoofu wake.
---John Stevenson.
Mstari wa 1.---"Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA." Mara nyingi mmesikia kwamba, inaposemwa Mungu huwabariki wanadamu, nao kwa upande mwingine wanahimizwa kumbariki yeye, neno hilo hutumiwa kwa maana mbili zilizo tofauti sana. Mungu ndiye chemchemi pekee ya uhai na furaha, ambayo mema yote hutiririka kutoka kwake; kwa hiyo, inasemwa kwamba yeye huwabariki viumbe wake anapowajalia rehema na fadhili, anapowapa vipawa vya mwili na akili, anapowaokoa na maovu, na anapokuwa chanzo cha faraja zao za sasa na matumaini yao ya baadaye. Lakini kwa maana hii, mtaona kwamba hakuna kiumbe yeyote anayeweza kumbariki Mungu; kwa maana ukamilifu wake usio na mipaka wala dosari humfanya asiwe na uwezekano wa kupokea ubora wowote wa juu zaidi au kuongezewa furaha. Na hata kama tungeweza kudhani kwamba bahari hii kuu ya wema inaweza kuongezwa, ni dhahiri kwamba sisi, tunaopokea kutoka kwake uhai wetu wenyewe na kila kitu tulicho nacho au tulicho, tusingeweza kwa vyovyote kuchangia ongezeko hilo. Basi, kumbariki Mungu ni kukiri kwa unyenyekevu na kwa upendo wenye ari sifa zile za kiungu zinazomfanya kuwa bora na mkuu kuliko viumbe vyote, na kuwa yeye pekee anayestahili kuabudiwa kwa kiwango cha juu kabisa. Ni kumpa sifa kwa ajili ya tabia zake zote tukufu, ambazo hupamba asili yake na kudhihirishwa wazi sana katika kazi na njia zake. Kumbariki Mungu ni kutumia kila fursa inayofaa kukiri heshima na staha tuliyo nayo kwa ukuu wake ulio bora, na kuwatangazia wote wanaotuzunguka, kwa sauti kubwa kadiri tuwezavyo, wema na neema anazowaonyesha wanadamu, pamoja na deni letu lisilo na kipimo kwake kwa ajili ya raha zetu zote, yeye ambaye ndani yake tunaishi, tunakwenda, na kuwa na uhai wetu. Nayo baraka ya kweli kwa Mungu lazima itoke katika moyo uliojaa heshima na shukrani, ambao huzipa uhai nyimbo za sifa.
Kisha, kuliko njia nyingine zote, njia yenye uhai zaidi na inayokubalika zaidi ya kumbariki Mungu ni mwenendo mtakatifu na juhudi ya dhati ya kutakaswa na uovu wote. Kwa maana kumbariki Mungu, kama nilivyowaambia, ni kuziabudu sifa zake bora na kuonyesha heshima na staha yetu kwa hizo. Lakini ni njia gani inayoweza kuwa na nguvu zaidi katika kufanya hivyo kuliko athari ambayo kuzitazama sifa hizo kunaleta katika maisha yetu? Mtu anayeutukuza vizuri zaidi utukufu wa nguvu za Mungu ni yule anayemcha Mungu kuliko vitu vyote na kutetemeka anapofikiria ghadhabu yake; anayeutukuza vizuri zaidi utukufu wa haki yake ni yule anayeikimbia dhambi, ambayo humweka chini ya ukali wake usioweza kupunguzwa; na anayeutukuza vizuri zaidi utukufu wa upendo wake ni yule ambaye upendo huo huulainisha moyo wake, hata akaitikia kwa utiifu wenye shukrani. Nasi tunautangaza utakatifu wake tunapojitahidi kuuiga katika maisha yetu na kuacha kila kitu kinachochukiza machoni pa usafi wake.
---William Dunlop, 1692-1720.
Mstari wa 1.---"Ee nafsi yangu." Jicho la Mungu hasa huitazama nafsi: leta mezani sahani mia moja, lakini hatachagua sehemu kutoka katika yoyote isipokuwa hii; hiki ndicho chakula kitamu anachokipenda. Yeye aliye bora zaidi anapaswa kutumikiwa kwa kilicho bora zaidi; tunapompa nafsi katika wajibu fulani, tunampa ua na sehemu iliyo bora kabisa. Kwa kemia takatifu tunachuja kiini chake. Nafsi iliyowaka kwa bidii katika huduma ni kikombe cha "divai iliyokolezwa kwa maji ya komamanga" (Sng 8:2), ambacho bibi-arusi humwandalia Kristo anywe.
---Thomas Watson.
Mstari wa 1.---"Lihimidi jina lake takatifu." Katika Maandiko, jina la Mungu mara nyingi humaanisha asili na sifa zake. Basi, utakatifu ndio utukufu wa jina hili; usafi wa Mungu ndio unaopamba ukamilifu wake wote na kuufanya ustahili kusifiwa. Umilele wake, maarifa yake na nguvu zake, pasipo haki, wema na kweli, kwa hakika vingeweza kututisha na kutufadhaisha; lakini havingeweza kuwasha upendo wetu wala kutusukuma kumhimidi kwa moyo wote. Lakini uweza usio na mipaka, hekima isiyokosea na utawala wa milele vinapounganishwa na upendo usiobadilika, uaminifu usioweza kuvunjwa na wema unaojiinua juu ya kazi zake zote; vinapokuwa hivyo jina takatifu, ndipo ukamilifu wa Mungu huwa wa kupendeza kweli na kuwa vitu vinavyofaa kutumainiwa, kutegemewa na kuimbwa kwa sauti zetu kuu zaidi. Kwa hiyo, mnaona jinsi Mtunga-zaburi anavyoutaja kwa uzuri usafi wa Mungu katika tukio hili: "Lihimidi jina lake takatifu."
Zaidi ya hayo, kwa kweli hakuna jambo linaloutukuza zaidi utukufu wa neema ya Mungu na wa upendo wake wa ukombozi kwa nafsi kuliko kuufikiria utakatifu wa Mungu. Kwa maana kama Muumba wako asingekuwa na macho safi kuliko mwanadamu, naam, kama chuki yake kwa dhambi na upendo wake kwa haki visingekuwa vikubwa kuliko vya malaika aliye bora kuliko wote, kusamehe kwake dhambi na kuwavumilia kwake wakosaji kusingekuwa kujishusha kwa ajabu namna hiyo. Lakini je, jina lake ni takatifu pasipo mipaka, kiasi kwamba "mbingu si safi machoni pake?" Je, uovu mdogo kabisa ni chukizo kwa nafsi yake, jambo analolichukia kwa chuki kamilifu? Basi, kwa hakika neema na upendo wake lazima viwe vikubwa mno kuliko mawazo yetu.
---William Dunlop.
Mistari ya 1-2.---Kisima mara chache huwa kimejaa kiasi kwamba maji yatatoka mara tu unapoanza kuyapiga pampu; vivyo hivyo, kwa kawaida moyo hauwi wa kiroho kiasi cha kujimimina kwa uhuru kifuani mwa Mungu bila kitu cha kuuinua na kuupa msukumo, hata baada ya kujitahidi sana katika shughuli zetu za kidunia—sembuse tunapokuwa tumezidisha shughuli hizo kwa kiasi fulani. Naam, mara nyingi chemchemi za neema huwa chini sana, kiasi kwamba kupiga pampu pekee hakuwezi kuuinua moyo hadi kufikia hali ya maombi; hoja lazima zimiminwe ndani ya nafsi kabla hisia zake hazijainuka. Hapo ndipo yanapotokea mazungumzo ya moyoni na hotuba tunazowaona watu watakatifu wakitumia kwa mioyo yao wenyewe, ili kuileta katika hali yenye neema inayofaa kwa ushirika na Mungu katika ibada. Inaonekana kwa mistari hii] Daudi aligundua au alihofia kwamba moyo wake haungekuwa katika hali nzuri kama alivyotamani; kwa hiyo, anarudia agizo lake kwa nguvu zaidi: aliuona moyo wake ukiwa mzito na wenye usingizi kiasi fulani, jambo lililomfanya ajiamshe hivi.
---William Gurnall.
Mistari ya 1-3.---Shukrani ya Mtunga-zaburi hapa ina sifa nne.
Ya kwanza ni kwamba ni ya kibinafsi. "Mhimidi Bwana, nafsi yangu." Anatumia maneno yayo hayo mwishoni mwa zaburi, baada ya kuwaita wengine wafanye kazi hii. Dini yetu lazima iwe ya kijamii na pia ya kibinafsi; lakini ingawa haipaswi kuishia nyumbani, lazima ianzie nyumbani. Nayo dini ya mahusiano, isipoambatana na dini ya kibinafsi, daima itaonekana kupungukiwa na msukumo, nguvu, upana, udumifu na, mara nyingi sana, mafanikio.
Pili, ni yenye ari. "Na vyote vilivyo ndani yangu, vilihimidi jina lake takatifu"—mawazo yangu yote, hisia zangu, ufahamu wangu, nia yangu, kumbukumbu yangu, dhamiri yangu, mapenzi yangu na mihemko yangu.
Ikiwa ndani ya nafsi yangu mna mihemko,
(Na mihemko, Bwana, ipo);
Yote na iwe chini ya utawala wako,
Ee Bwana wangu mwenye neema, kwa ajili yako.
Tatu, ni ya kiakili, nayo inadaiwa kwa sababu ya matukio ya maisha yake yaliyopita. Kwa hiyo, "usizisahau fadhili zake zote." Hakuna kitu kinachoweza kutugusa au kutuathiri ipasavyo kikiwa nje ya kumbukumbu yetu. "Kisichoonekana husahaulika;" na kisichokumbukwa hakiwezi kuwa kichocheo. Kutokuwa na shukrani kwa Wayahudi wa zamani kulitokana na nini? Kumbukumbu mbovu. "Humkumbuki Mwamba aliyekuzaa, umemsahau Mungu aliyekuumba." "Ng’ombe humjua mwenyewe, na punda hujua hori la bwana wake; lakini Israeli hajui, watu wangu hawafikiri." Kwa hiyo, mnapaswa kujishughulisha si tu na kuzikumbuka rehema mlizopewa, bali pia kuzihesabu. Mwisho, shukrani hii ni mahususi: "Akusamehe maovu yako yote; akuponya magonjwa yako yote." Maneno yote katika hotuba yanaposisitizwa, hakuna neno linalosisitizwa; tunapokazia kila kitu, kwa kweli hatukazii chochote kwa ufanisi. Katika mandhari, tunaguswa zaidi na sehemu moja iliyochaguliwa ili kuitazama kuliko tunavyoguswa na mwonekano wake wa jumla. Daudi alikuwa mshairi na aliuelewa ushairi vizuri; nao ushairi hutofautiana na falsafa. Falsafa hutafuta kupanda kutoka katika matukio na mifano mahususi ili kuweka kanuni na sheria za jumla; ushairi, kwa upande mwingine, daima hutaka kushuka kutoka katika mambo ya jumla hadi katika mambo mahususi. Sehemu kubwa ya uzuri na nguvu zake hutokana na mambo hayo ya kibinafsi na mahususi.
---William Jay, 1849.
Mstari wa 2.---"Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA." Daudi aligundua ndani yake uzito na usingizi fulani; ndiyo maana mara nyingi anajichoma mwiba kifuani; ndiyo maana anaihimiza nafsi yake kwa nguvu nyingi sana, kama mtu mmoja anavyolieleza hapa.
---John Trapp.
Mstari wa 2.---"Usisahau." Hili linagusa chemchemi iliyofichika ya kukosa shukrani kwa kiwango kikubwa—kusahau, yaani, kutokusanya tena pamoja nyuzi mbalimbali za rehema. Linganisha Deu 6:12; Deu 8:11, 14. "Ukisahau, utanyamaza."
---J. J. Stewart Perowne.
Mstari wa 2.---"Usizisahau fadhili zake zote." Yaani, usisahau hata moja ya fadhili zake, kama muundo wa maneno katika lugha ya asili unavyoonyesha.
---David Dickson.
Mstari wa 2.---"Fadhili." Neno lililotafsiriwa "fadhili"—גּמוּל gemul—kwa usahihi humaanisha tendo, kazi au jambo lililofanywa, liwe jema au baya, Psa 137:8; kisha humaanisha stahili, au kile ambacho mtu anastahili kwa sababu ya tendo lake; malipo. Limetafsiriwa kutenda ipasavyo katika Jdg 9:16; fadhili, kama hapa, katika 2Ch 32:25; stahili, Psa 28:4; malipo, Psa 94:2; Isa 3:11; Oba 1:15; kisasi, Pro 12:14; Isa 35:4; 59:18; 66:6; Jer 51:6; Lam 3:64; Joe 3:4, 7. Hapa hasa neno hilo linarejelea matendo ya Mungu kwa mwanadamu, yaani, yale ambayo Mungu alikuwa amefanya, kuwa sababu ya kulihimidi jina lake. Matendo yake kwa Mtunga-zaburi yalikuwa ya namna iliyodai sifa na shukrani. Katika mistari inayofuata anaeleza hasa matendo hayo yalikuwa yapi.
---Albert Barnes.
Mstari wa 3.---“Anayekusamehe maovu yako yote.” Maovu yako ni mengi yasiyoweza kuhesabika; nayo ni mzigo usiovumilika, kiasi kwamba roho yako ikiwa chini yake “haiwezi kamwe kujiinua.” Anakusamehe yote. Anakuondolea yote. Anauondoa mgongoni mwako mzigo huo wa kutisha, na shingoni mwako nira hiyo inayokuchubua, kisha anakuweka huru... Maovu yako ni mambo yasiyo ya haki. Hakuna chochote ndani yako kilicho cha haki au kilicho sawa. Asili yako yenyewe imepotoka na haizai chochote isipokuwa matendo yasiyo ya haki. Kutokuwa na haki kwa Mungu wako, kutokuwa na haki kwa jirani yako, na kutokuwa na haki kwako mwenyewe, ndivyo vinavyounda maisha yako yote. Wewe ni mti mbaya, na mti mbaya hauwezi kuzaa matunda mema.
---John Pulsford, katika “Saa za Utulivu,” 1857.
Mstari wa 3.---“Maovu yako yote.” Katika Zaburi hii nzuri na inayojulikana sana, tuna ukamilifu mkubwa wa usemi kuhusu jambo muhimu la ukombozi. Anayekusamehe maovu yako yote. Haisemi “baadhi” au “mengi kati ya maovu yako.” Hilo lisingetosha kamwe. Ikiwa hata ovu dogo kabisa, katika wazo, neno, au tendo, lingeachwa bila kusamehewa, hali yetu ingekuwa mbaya vilevile, tungekuwa mbali na Mungu vilevile, tusiofaa kwa mbingu vilevile, na walio katika hatari ya kuzimu vilevile, kana kwamba uzito wote wa dhambi zetu bado ulikuwa juu yetu. Msomaji na alitafakari jambo hili kwa kina. Haisemi, “Anayekusamehe maovu yako ya kabla ya kuongoka.” Hakuna wazo kama hilo katika Maandiko. Mungu anaposamehe, husamehe kwa namna inayomstahili yeye mwenyewe. Chanzo, njia, nguvu, na kipimo cha msamaha vyote ni vya kimungu. Mungu anapofuta dhambi za mtu, hufanya hivyo kwa kadiri ambayo Kristo alizibeba dhambi hizo. Sasa, Kristo hakubeba tu baadhi au nyingi za dhambi za mwamini; alizibeba “zote,” na kwa hiyo Mungu husamehe “zote.” Msamaha wa Mungu unaenea mpaka mwisho wa upatanisho wa Kristo; nao upatanisho wa Kristo unaenea mpaka mwisho wa kila mojawapo ya dhambi za mwamini—za wakati uliopita, za sasa, na za wakati ujao. “Damu ya Yesu Kristo, Mwana wake, yatusafisha dhambi yote.” 1Yo 1:9.
---“Mambo Mapya na ya Kale,” 1858.
Mstari wa 3.---“Anayeponya magonjwa yako yote.” Katika mojawapo ya magereza ya nchi fulani, alikuwamo mtu aliyekuwa ametenda uhaini mkubwa. Kwa uhalifu huo alifikishwa mahakamani kwa wakati ufaao; na baada ya kupatikana na hatia, alihukumiwa kufa. Lakini zaidi ya hayo, alikuwa amepatwa na ugonjwa wa ndani ambao kwa kawaida huua. Basi tunaweza kusema kwa kweli kwamba mtu huyo amekufa mara mbili; kwamba uhai wake umepotezwa kwa sababu mbili: sheria za nchi yake zimemtangaza kuwa anastahili kufa, na kwa hiyo uhai wake umepotezwa mara moja kwa mujibu wa sheria za nchi yake; na kama asingekufa kwa njia hii, lazima angekufa kwa ugonjwa wake. Kwa hiyo, “amekufa mara mbili.” Sasa tuseme kwamba mtawala wa nchi hiyo alikuwa ameazimia kutaka kuokoa uhai wa mfungwa huyo; je, angeweza kuuokoa? Kwa kweli angeweza kuondoa adhabu ya sheria; angeweza kumpa msamaha kamili na hivyo kuurudisha uhai wake, kwa hakika kama ulivyopotezwa kwa hukumu ya haki ya sheria. Lakini asipoweza pia kumtuma tabibu mwenye uwezo wa kumponya ugonjwa wake, mtu huyo angekufa kwa ugonjwa huo, na msamaha wake ungeongeza tu majuma au miezi michache kwenye maisha yake ya taabu. Na kama ugonjwa huo usingekuwa tu ugonjwa wa kufisha, bali pia ugonjwa wa kuambukiza ambao ungeweza kuenea kwa pumzi ya mgonjwa, na ugonjwa wa kuambukizana ambao ungeweza kuenea kwa kugusa mwili au nguo za mgonjwa, basi ingekuwa hatari kwa wengine kumkaribia mtu huyo. Na isipokuwa angeponywa—aponywe kabisa na kikamilifu—mtu huyo, ingawa amesamehewa, bado angefaa kukaa tu katika nyumba ya wagonjwa wa tauni, wala hangeweza kupokewa katika nyumba za walio na afya. Ndugu zangu, mmeona hali kama hii; labda wakati huu huu mmeketi karibu kabisa na mtu aliye katika hali hiyo—naam, na labda ninyi wenyewe mko katika hali hii! Ninasema labda? Nilipaswa kusema, MUKO katika hali hii hasa, isipokuwa kwa kweli na kwa hakika ninyi ni Wakristo, waaminio katika Kristo Yesu.
---W. Weldon Champneys, 1842.
Mstari wa 3.---“Magonjwa yako yote.” Mwili hupatwa na matokeo ya kuhuzunisha ya kosa la Adamu, nao unakabiliwa na udhaifu mwingi; lakini roho pia inakabiliwa na udhaifu mwingi vivyo hivyo. Kiburi ni nini, kama si wazimu? Hasira ni nini, kama si homa? Uchoyo ni nini, kama si ugonjwa wa kujaa maji mwilini? Tamaa mbaya ni nini, kama si ukoma? Uvivu ni nini, kama si kupooza kunakofisha? Huenda kukawa na maradhi ya kiroho yanayofanana na magonjwa yote ya mwili.
---George Horne.
Mstari wa 3.---“Magonjwa yako yote.” Ee nafsi yangu, fikiria wingi wa udhaifu unaokukabili. Una misukumo mingi ya mwili; nawe unaelekea kuikubalia, wala hupigani nayo kwa maombi ya bidii na tafakari takatifu; huo ni udhaifu. Katika maombi yako kwa Mungu, mawazo yako mara nyingi hutangatanga, nawe hufikiri mambo mengine yasiyostahili kabisa mbele ya Ukuu huo mkuu unayemwomba. Au kama sivyo, basi unachoka upesi, nguvu zako husinzia katika maombi, nawe ungependelea kufanya jambo jingine; huo ni udhaifu. Na kwa kweli una udhaifu katika milango yako yote ya fahamu. Katika kuona kwako, unaweza kuona kibanzi kilicho katika jicho la ndugu yako, lakini huwezi kuona boriti iliyo katika jicho lako mwenyewe. Katika kunusa kwako, unafikiri suavis odor lucri ex re qualibet, yaani, harufu ya faida ni tamu, haidhuru imetoka wapi. Katika kusikia kwako, unafurahia zaidi kusikia mazungumzo machafu na ya kipuuzi kuliko yale yaliyo mazito na matakatifu; hayo ndiyo madhaifu yako. Na, ee nafsi yangu, kama ningekupasua katika sehemu nyingi kama afanyavyo mtaalamu wa anatomia, na kuchunguza udhaifu wa kila sehemu, je, nisingekuwa na sababu—sababu ya haki—ya kulia pamoja na Mtakatifu Paulo, Ee maskini mimi! Ni nani atakayeniokoa na mwili huu wa dhambi? Ni nani atakayeniponya udhaifu huu wote? Kwa maana, iwe tunauita dhambi, na hapo Mungu huusamehe; au tunauita udhaifu, na hapo yeye hu uponya; kwetu sisi manufaa yake ni yaleyale, na kwa Mungu ni wema uleule. Kwa kuwa kila mojawapo linastahili kukumbukwa, basi kwa yote mawili tuna sababu ya haki ya kumbariki na kulisifu jina lake.
---Sir Richard Baker.
Mstari wa 3.---“Magonjwa yako yote.” Ufahamu wetu ni mbaya sana kiasi kwamba haufahamu hata ubaya wake wenyewe; nia zetu, ambazo ni malkia wa nafsi zetu, zimekuwa watumwa wa dhambi; kumbukumbu yetu ni kama kaharabu nyeusi, ambayo yafaa tu kuvuta majani makavu na kuhifadhi mambo madogo yasiyo na maana; dhamiri zetu, kwa sababu ya makosa katika ufahamu wetu wenyewe, nyakati nyingine hutushutumu tukiwa hatuna hatia, na nyakati nyingine hutuachilia tukiwa na hatia; hisia zetu zote zimepotoka na kuvurugika. Je, uso ambao rangi ya samawati inayopaswa kuwa katika mishipa iko midomoni, wekundu unaopaswa kuwa mashavuni uko puani, na nywele zinazopaswa kuota kichwani zimeota usoni, si lazima uwe uso wa kutisha? Na je, nafsi zetu si lazima zionekane kuwa mbaya mbele za Mungu, kwa kuwa huzuni hukua mahali ambapo furaha ilipaswa kuwapo, na furaha mahali ambapo huzuni ilipaswa kuwapo? Tunapenda tunachopaswa kuchukia, na tunachukia mahali tunapopaswa kupenda; tunaogopa pasipokuwa na sababu ya kuogopa, wala hatuogopi mahali ambapo tunapaswa kuogopa. Hisia zetu zote ama huelekezwa kwa kitu kisichofaa, au huzidi kipimo chake kinachostahili.
---Thomas Fuller.
Mstari wa 4.---“Anayeukomboa uhai wako na uharibifu.” Tangu siku zake za mapema kabisa, mtunga-zaburi alikuwa mtoto wa majaliwa ya Mungu. Alipitia kunusurika kwingi kwa chupuchupu na kuokolewa kwingi kwa ajabu. Kadiri miaka yake ilivyosonga, alikabiliwa na hatari za aina mbalimbali. Mara kadhaa taya la simba na makucha ya dubu yalitishia kuukomesha uhai wake, na nyakati nyingine mkono wa kikatili wa mwanadamu ulifanya vivyo hivyo. Mungu yuleyule aliyemwokoa na upanga wa Goliathi ndiye aliyeuokoa uhai wake na mkuki wa Sauli. Rafiki Mwenyezi aliyekifunika kichwa chake siku ya vita alimwokoa wakati mmoja kutoka kwa wakuu wa Wafilisti, wakati mwingine akamwokoa mikononi mwa watu wa Keila, na baadaye tena akamhifadhia uhai wake na kiti chake cha enzi dhidi ya uasi usio wa kawaida wa mwanawe mwenyewe. Kwa hiyo, mtunga-zaburi alikuwa na sababu nzuri ya kuiamsha nafsi yake, na vyote vilivyokuwa ndani yake, ili vimbariki Bwana kwa shukrani kubwa kabisa—yeye ambaye, kwa maokozi mengi ya namna hiyo ya pekee, alikuwa “ameukomboa uhai wake na uharibifu.”
---John Stevenson.
Mstari wa 4.---“Anayeukomboa.” Kuhifadhiwa na uharibifu, חגואל haggoel, kwa usahihi ni kukombolewa kwa uhai na jamaa wa karibu; huenda maneno haya yalitazama mbele, kwa roho ya unabii, kwa yule aliyeshiriki mwili na damu yetu, ili awe na haki ya kuzikomboa nafsi zetu na mauti kwa kufa badala yetu.
---Adam Clarke.
Mstari wa 4.---“Kutoka shimoni,” likijumuisha mauti, kaburi, na Hadesi. Targumu hutafsiri, “kutoka Gehena.”
---J. J. Stewart Perowne.
Mstari wa 4.---“Rehema nyororo.” Sijui kama ninaweza kufanya jambo bora kuliko kuwaeleza tukio dogo lililotokea katika mji wangu wa asili wa Stirling. Wafanyakazi walikuwa wakilipua mwamba wa ngome, karibu na mahali unapopakana na njia iliyo wazi kuelekea barabarani. Utambi wa baruti ulikuwa umewekwa na kuwashwa, na mlipuko ulitarajiwa wakati wowote. Ghafla, mtoto mdogo akaja akikimbia kwa hatua ndogondogo kuzunguka ukuta mkubwa wa jabali, akielekea moja kwa moja mahali utambi ulipokuwa ukiwaka. Watu wale wakapaza sauti—(hiyo ilikuwa rehema)—na kwa hofu ileile iliyowafanya wapaze sauti, wakamtisha na kumchanganya yule kiumbe mdogo maskini. Kufikia wakati huo mama yake pia alikuwa amefika pale. Mara moja akaiona hatari; akafungua mikono yake kabisa, na kwa moyo wake wote akalia, “Njoo kwangu, kipenzi changu”—(hiyo ilikuwa rehema nyororo)—na papo hapo, kwa hatua ndogondogo zenye shauku, mikono yake midogo ikiwa imefunguka kuielekea mikono ya mama yake, na macho yake yaliyojaa machozi yakiitikia macho ya mama yake, yule mtoto akakimbia kurudi mbali na mahali pale, wala hakusimama mpaka alipokumbatiwa kifuani mwa mama yake—wingi wa nywele zake zilizong’aa kama mwanga wa jua ukiwa umelegea juu ya kifua hicho, na midomo yake myekundu kama matumbawe ikiwa imebanwa kwenye mdomo wa mama yake uliopauka kwa hofu—huku moyo wa mama ukijiachia katika machozi kwa kufikiria jinsi mtoto wake alivyoponea hatari kubwa sana. Kwa maana aliponea kwa tofauti ya sekunde moja tu, kama kishindo cha mwamba uliopasuka kilivyodhihirisha.
---Alexander B. Grosart, katika “Mchungaji na Msaidizi wa Furaha,” 1865.
Mstari wa 5.---"Anayekishibisha kinywa chako." Neno lililotafsiriwa "kinywa," ni עֶדְיֵךְ, ambalo katika tafsiri yetu limetafsiriwa mapambo katika vifungu vingine vyote ambamo linapatikana—navyo ni kumi na kimoja—isipokuwa hapa na katika Zab 32:9, ambako limetafsiriwa "kinywa;" na hata huko lingepaswa kwa usahihi kutafsiriwa pambo. Hapa maana inaonekana kuwa pambo lako, kile kilicho utukufu wako, yaani, roho yako, Zab 16:9; 62:8. Ni kweli kwamba hapa anayezungumziwa ni nafsi נַפְשִׁי (Zab 103:1); lakini roho inaweza kuitwa pambo au utukufu wa nafsi.
---Christopher Wordsworth.
Mstari wa 5. "Anayekishibisha kinywa chako." Kimchi anaelewa kifungu hiki kuwa kinaeleza kupona kwa Daudi kutoka ugonjwa. Wakati wa ugonjwa nafsi huchukia mkate, hata na chakula kitamu, Ayu 33:20. Pia, tabibu hupunguza chakula cha mgonjwa na kumwagizia vitu vinavyochukiza ulimi. Kwa hiyo, mfasiri huyo hudhani kwamba hapa Daudi anaeleza baraka ya afya kwa kusema kwamba kinywa chake kilijazwa vitu vyema.
---Maelezo ya Mhariri kuhusu Calvin mahali hapa.
Mstari wa 5.---"Anayeshobisha." Mungu anaweza kuishibisha nafsi kiasi kwamba kila ufa na kila upenyo ndani yake hujazwa furaha ya kiroho.
---Thomas Fuller.
Mstari wa 5.---"Kwa vitu vyema." Angalia, Bwana hushibisha kwa nini? Kwa vitu "vyema." Si vitu vya anasa, si vitu vingi, wala si kila kitu ninachoomba, bali vitu "vyema." Mahitaji yangu yote hutimizwa kikamilifu, na kila kitu huwa "chema." Wema ni Mungu aliyejidhihirisha. Baraka zake zote hushiriki asili yake mwenyewe. Ni baraka takatifu, rehema takatifu. Kila kitu kinachoshibisha lazima kiwe na asili ya Mungu ndani yake. Hakuna kingine kitakachoweza kamwe "kushibisha." Moyo uliumbwa kwa ajili ya Mungu, na ni Mungu peke yake anayeweza kuutosheleza.
---Frederick Whitfield, 1874.
Mstari wa 5.---"Ujana wako wafanywa upya kama tai." Kuna hekaya ya kale kwamba tai anaweza kuufanya upya ujana wake akiwa mzee sana, na katika Zaburi hii jambo hilo limedokezwa kishairi; lakini bila shaka wazo hili lina msingi wake katika maisha marefu sana ya ndege huyo na uwezo wake, alio nao kama ndege wengine, wa kunyonyoka manyoya yake kwa vipindi na kuota mapya, na hivyo kuongeza nguvu na uchangamfu wake.
---Hugh Mac Millan1.
Mstari wa 5.---"Ujana wako wafanywa upya kama tai."---Maandiko hayajui lolote kuhusu wazo kwamba tai anapozeeka hufanya upya ujana wake. Ni dhahiri kwamba jambo kama hilo halimo katika Isa 40:31, kifungu kinachotajwa kwa kawaida kuthibitisha wazo hilo; badala yake, kinachorejelewa huko ni mruko wenye nguvu wa tai: "watapanda juu kwa mbawa kama tai; watapiga mbio, wala hawatachoka." Hili linaonekana wazi kutokana na maneno yanayolingana: kuruka, kukimbia, kutembea.
---E. W. Hengstenberg.
Mstari wa 5.---"Ujana wako wafanywa upya kama tai." Uchangamfu wako utajifanya upya kama wa tai. Maana yake ni kwamba, siku baada ya siku atapokea nguvu na uthabiti zaidi, ili astawi na kusitawi kama tai. Ulinganisho na tai hauhusiani na kufanywa upya, bali na nguvu na uchangamfu unaojirudia daima; kama Isa 40:31 isemavyo: "Wao wamngojeao BWANA watapata nguvu mpya; watapanda juu kwa mbawa kama tai."
---Hermann Venema.
Mstari wa 5.---"Ujana wako wafanywa upya kama tai." Kufanywa upya kwa ujana wake kunaweza kueleweka kwa njia tatu. Kwanza, kuhusu hali yake ya asili, au nguvu zake za mwili. Pili, kuhusu hali yake ya kiraia, au mafanikio yake ya kidunia, heshima yake na sifa yake kama mfalme. Tatu, kuhusu hali yake ya kiroho, au kuongezeka kwa karama, neema, na faraja zake. Yawezekana Daudi alikuwa ameona kudhoofika katika mambo hayo yote, na hatimaye, kwa wema wa Mungu na baraka yake juu yake, akaona yote yakifanywa upya, yakatoka katika uzee huo na kurudia ujana, kama ilivyo kwa tai.
---Joseph Caryl.
Mstari wa 5.---"Ujana wako wafanywa upya kama tai." Ingawa huenda likasikika kuwa dai la ujasiri, hatusemi kupita kiasi tunapozungumza juu ya ujana wa milele kuwa fursa tukufu ya mtumishi mcha Mungu wa Bwana—lakini yake yeye peke yake. Yote yanayovutia na kuteka moyo kwa haki katika mwonekano wa ujana huonekana kwa kiwango cha juu zaidi pale maisha ya kiroho yanapokua bila kuzuiwa katika ushirika na Mungu. Je, kutokuwa na hatia kwa ujana kunakuvutia? Katika maisha ya kawaida mara nyingi mno huwa mwonekano wenye kudanganya; lakini katika maisha ya nafsi hurudi kwa kiwango fulani moyo unapotakaswa kwa nguvu za Roho Mtakatifu, na maisha yanapofanywa upya ili yafanane na yale ya Kristo Bwana. Je, kwa makadirio yako furaha ya ujana inapita furaha nyingine yoyote hapa duniani? Na iwe hivyo; hata hivyo, upesi mno hufukuzwa na mahangaiko ya miaka ya baadaye, ilhali furaha isiyo na mahangaiko inaweza kukaa moyoni hata katika siku za giza, ikiwa amani ya Mungu imeshuka juu yake kwa njia ya imani. Je, nguvu za ujana zinaonekana kwako kuwa za kutamanika? Lo! Siku baada ya siku ukweli wa maneno haya unathibitishwa: "Vijana watazimia na kuchoka;" lakini hata baada ya nguvu za asili kupita kilele chake muda mrefu uliopita, Mkristo mara nyingi hujihisi ameinuliwa na nguvu kutoka juu, inayomweka juu ya udhaifu wa mwili; na yale ambayo nguvu za kano au misuli zisingeweza kutimiza hutimizwa kwa nguvu ya imani kamili. Naam, hata yale maendeleo mazuri unayoona katika kipindi cha ujana, hungeyatafuta bure kwa mtu ambaye, akitegemea mkono wa Mungu na kuyasahau yaliyo nyuma, anajitahidi kwenda mbele kutoka nuru hata nuru, kutoka nguvu hata nguvu, kutoka heri hata heri. Hatimaye, tumaini, linaloufanya moyo wa kijana udunde kwa nguvu kwa furaha, lingewezaje kukosekana kwake? Mtu wa tamaa za mwili huona sehemu nzuri zaidi ya maisha ikiwa tayari nyuma yake; mtu wa kiroho huiona daima mbele yake. Na kama tai, huyo wa mwisho mara nyingi anaweza kupaa kutoka anga la chini linalomzunguka hadi kwenye anga la juu lililo safi na angavu, ambako, hata akiwa mbali, mfano—naam, uhalisi usioelezeka—humwonyesha furaha inayopita ya kidunia.
Ujana wa milele: sasa unaweza kuwa fungu la kila Mkristo hata kwa kiwango kikubwa zaidi kuliko ulivyokuwa kwa Daudi, lakini ni fungu lao peke yao. Pasipo imani na tumaini moyoni, hata azimio la kishujaa zaidi la kubaki kijana sikuzote, au angalau kwa muda mrefu iwezekanavyo, lazima lisalimu amri mbele ya dhoruba kubwa ya kwanza ya maisha. Lakini hata kama imani na tumaini si vitu vigeni kwetu, kwa nini katika maisha yetu ya kiroho mara nyingi kuna sehemu ndogo sana ya "tai" anayetajwa hapa, na sehemu kubwa sana ya "shomoro aliye peke yake juu ya dari," anayetajwa katika Zab 102:7? Je, yawezekana kwamba tunajiruhusu kwa kiwango kidogo mno kushibishwa na vitu vyema ambavyo Daudi alikuwa amevitaja mara tu kabla; yaani, kwamba tunategemea kwa kiwango kidogo mno vitu bora ambavyo Mungu hutoa—neno lake, Roho wake, na neema yake? Ni kwa njia ya hivi tu tunapopata kuzaliwa upya kwa kudumu, ambako tai ni mfano wake, na ujana wa moyo usionyauka, ambao ni tunda lake lisilokadirika thamani. Enyi vijana kwa miaka, tafuteni ujana huu usiokufa kuliko furaha zote za maisha ya mapema! Enyi wa makamo, uupate tena katika ushirika hai na yeye afanyaye vitu vyote kuwa vipya ndani yetu! Enyi rafiki wazee wa Mungu na wa Kristo wake, udumisheni kama taji yenu nzuri zaidi hapa duniani na arabuni ya heri yenu mbinguni. Nawe, Mkristo unayeketi chini bila faraja, jikumbushe: tai huacha mbawa zake zining’inie, ili baadaye apae kwa mruko wenye nguvu zaidi!
---J. J. Van Oosterzee, katika "Mwaka wa Wokovu," 1874.
Mstari wa 6.---"BWANA hutenda haki," n.k. Akipanda kutoka baraka za binafsi hadi zile za jumla, ukweli mkuu unaojumuisha yote—ambao daima ni kwa utukufu wa Mungu—ni huruma yake kwa wanaoteseka na wanaoonewa, na kuingilia kwake kati kwa utayari na kwa ufanisi katika hali yao. Ni nani ambaye hatamsifu kwa sababu huwajali kwa fadhili nyingi na kwa utukufu wale wanaoteseka kwa dhuluma kali mikononi mwa waonevu waovu?
---Henry Cowles.
Mstari wa 7.---"Alimjulisha Musa njia zake." Musa alipopanda Mlima Sinai na kukaa huko pamoja na Mungu kwa muda wa siku arobaini, tunaweza kwa haki kufikiri kwamba wakati huo Mungu alimfunulia siri nyingi; na hasa "akamjulisha njia zake;" (Kut 33:19). Hakumjulisha tu njia ambazo anataka sisi tuzifuate, bali pia njia ambazo yeye mwenyewe hutembea, na mwendo anaofuata katika kuendesha mambo ya ulimwengu: kwa nini huwaruhusu waovu kufanikiwa, na kwa nini huwaruhusu wacha Mungu kuonewa. "Njia" zake hizi alimjulisha Musa; lakini wana wa Israeli aliwaonyesha tu "matendo yake." Aliwaonyesha fadhili zake za ajabu kwao wenyewe jangwani, na hiyo ilikuwa haki yake; lakini hakuwaonyesha njia zake wala mwendo alioufuata katika mambo hayo. Wao waliona tu matokeo ya mambo; hawakuona sababu zake, kama Musa alivyoziona.
---Sir Richard Baker.
Mstari wa 8.---"Mwenye rehema na neema, si mwepesi wa hasira, mwingi wa fadhili." Ee nafsi yangu, hapa yanatajwa sifa nne zilizo ndani ya Mungu, nazo zote ni za lazima sana hivi kwamba hatungeweza kukosa hata moja. Kama asingekuwa "mwenye rehema," tusingeweza kutumaini msamaha; na kama angekuwa mwenye rehema tu, tusingeweza kutumaini zaidi ya msamaha. Lakini kwa kuwa, pamoja na kuwa mwenye rehema, yeye pia ni "mwenye neema," jambo hili hutupa tumaini zaidi—tumaini la zawadi; na ndipo hatutapokea kile tunachostahili, bali kile kinachomfaa yeye kutoa. Kama asingekuwa "si mwepesi wa hasira," tusingeweza kutarajia uvumilivu; lakini kwa kuwa, pamoja na kutokuwa mwepesi wa hasira, yeye pia ni "mwingi wa huruma," jambo hili hutufanya tutarajie kwamba atakuwa Msamaria mwema, na si kufunga vidonda vyetu tu, bali pia kutunza uponyaji wetu zaidi. Haidhuru ikiwa anatukemea na kutukasirikia kwa muda; tunachohitaji ni kumvumilia kwa kitambo, kama yeye alivyotuvumilia kwa muda mrefu.
---Sir R. Baker.
Mstari wa 8.---"Si mwepesi wa hasira." Katika Maandiko tunaona kwamba kutokuwa mwepesi wa hasira na kuwa mwepesi wa kukasirika huonyeshwa kwa hali tofauti za mianzi ya pua. Kwa mfano, Bwana anaposemwa kuwa "si mwepesi wa hasira," katika Kiebrania ni, mrefu wa mianzi ya pua.
---Joseph Caryl.
Mstari wa 8.---“Mwingi wa rehema.” וַב־חָסֶד, “mkuu na mwenye nguvu katika rehema,” akiweka utukufu wake mkuu katika sifa hii, na kwa njia hiyo akitufundisha jinsi ya kupima ukuu wa kweli.
---George Horne.
Mstari wa 8.---“Mwingi wa rehema.” Ni jambo la kuridhisha na kufurahisha moyo wa mwanadamu kwa namna ya ajabu kuendelea kuchota katika rundo kubwa; na juu ya msingi huu zimetokea methali hizi: Hakuna uvuvi ulio kama uvuvi wa baharini, wala utumishi ulio kama kumtumikia mfalme. Maana katika ule mmoja kuna wingi mkuu wa aina ya furaha wanayoitafuta wavuvi; na kwa wale wanaotumika na ambao lazima waishi kwa utumishi wao, hakuna utumishi ulio kama ule wa kuwahudumia wakuu, kwa sababu wao wana wingi wa thawabu na fursa za kuwalipa wale wanaowangojea na kuwahudumia... Na juu ya msingi huohuo, Maandiko katika sehemu mbalimbali hayathibitishi na kushuhudia tu kwamba Mungu ni “mwenye rehema” na “mwenye neema,” bali kwamba ana rehema nyingi na amejaa neema; wala hayasemi tu kwamba kwake kuna ukombozi, bali kuna ukombozi mwingi, Zab 86:5; 130:7; Isa 55:7, “Mtu mwovu na aiache njia yake,” n.k.; “Na amrudie BWANA, naye atamrehemu; na arejee kwa Mungu wetu, kwa maana atasamehe kabisa.” Kitu tunachohitaji ni rehema na msamaha wa dhambi zetu, kwa sababu tumekuwa viumbe wasio watakatifu wala wacha Mungu; na kitu hiki kinapatikana kwa wingi kwa Mungu. Humo kimehifadhiwa kama maji yalivyohifadhiwa katika ghala la bahari; hazina za neema yake, rehema yake, msamaha wake na huruma yake hazina mwisho. Hakuna mtu mwenye mahitaji ambaye, ikiwa anajua kwamba tajiri ni mkarimu na mwenye moyo wa kutoa kama maskini, asingependelea kwenda mlangoni mwa tajiri kuomba msaada kuliko kwenda mlangoni mwa maskini.
---John Goodwin, katika “Kujazwa na Roho.”
Mstari wa 9.---“Hatakemea siku zote.” Hakika kumkemea mtu hakumpendezi Mungu, kama vile sisi tusivyopenda kukemewa; naye hapendezwi na hasira hata kidogo, kiasi kwamba huiondoa mikononi mwake upesi awezavyo. Kama vile si mwepesi wa kuingia katika hasira, ndivyo alivyo mwepesi wa kutoka humo; kwa maana kukemea ni kizuizi cha rehema, na hasira ni pingamizi kwa huruma. Hakuna jambo linalomchukiza Mungu kama kuwepo kwa kizuizi chochote katika njia ya rehema yake, au uhuru wa huruma yake kuwa na sababu yoyote ya kuzuiwa; kwa hiyo tunaweza kuwa na hakika kwamba yeye mwenyewe hataweka kizuizi njiani kwa kukemea, wala hatakuwa sababu ya kuizuia huruma yake kwa kudumisha hasira yake.
---Sir R. Baker.
Mstari wa 9 (sehemu ya pili).---“Kudumisha hasira milele,” kunalingana na usemi wa Kifaransa, Je lui garde, Il me la garde, (*“Ninamvizia, kama alivyonivizia ili anitendee jambo baya”), tunaoutumia wakati mtu asiyeweza kusamehe majeraha aliyopata anapofuga kisasi cha siri moyoni mwake na kungojea nafasi ya kulipiza. Basi Daudi anakataa kwamba Mungu, kwa kufuata desturi ya wanadamu, hudumisha hasira kwa sababu ya makosa aliyotendewa, kwa kuwa yeye hujishusha hata kukubali kupatanishwa.
---Calvin.
Mstari wa 10.---“Hakututenda sawasawa na dhambi zetu.” Kwa mwenendo kama huo, je, hatungeweza kutarajia kwamba Mungu angekuwa ametuondolea baraka ya maongozi yake, ametunyima ushirika wa Roho wake, ameruhusu njia za neema zisitufaidie, ameacha majaribu yetu yaongezeke, na kutuacha tuzame katika hali ya kudumu ya kurudi nyuma?---Na ndipo, mioyo yetu hatimaye ikizama katika huzuni iliyo ya kawaida mno, je, tusingeonekana kana kwamba tunamsikia akituambia leo: “Uovu wako mwenyewe utakuadhibu, na kurudi nyuma kwako kutakukemea; basi ujue na kuona kwamba ni jambo baya na lenye uchungu kumwacha BWANA, Mungu wako, na kwamba hofu yangu haimo ndani yako, asema Bwana, Mungu wa majeshi.”
---Baptist W. Noel, 1798-1873.
Mstari wa 10.---“Hakututenda sawasawa na dhambi zetu.” Kwa nini Mungu hakututenda sawasawa na dhambi zetu? Je, si kwa sababu amemtenda mwingine sawasawa na dhambi zetu? Mwingine aliyezichukua dhambi zetu juu yake; ambaye juu yake imesemwa kwamba “Mungu alimwadhibu katika ghadhabu yake kali”? Naye kwa nini alimwadhibu, kama si kwa ajili ya dhambi zetu? Ee Mungu mwenye neema, wewe ni mwenye haki mno hata usilipize kisasi mara mbili kwa makosa yaleyale; kwa hiyo, baada ya kuielekeza ghadhabu yako kali juu yake, hutaielekeza juu yetu pia. Lakini baada ya kumlipa yeye sawasawa na maovu yetu, sasa utatulipa sisi sawasawa na stahili zake.
---Sir R. Baker.
Mstari wa 10.---Lifafanue kikamilifu wazo hilo la kutisha; onyesha sababu ambazo zimefanya lisitimie mpaka sasa; kisha dokeza kwamba bado linaweza kuwa jambo halisi la kutisha, na uwahimize wenye hatia kuitafuta rehema.
Mstari wa 11.---Akili yetu haiwezi kupata ulinganisho ulio mkubwa kupita kiasi wa kueleza rehema ya BWANA iliyo tele sana kwa watu wake.
---David Dickson.
Mstari wa 12.---“Kama mashariki ilivyo mbali na magharibi.” Kimchi anasema kwamba usemi huu, unaotokana na umbali wa mashariki kutoka magharibi, ulichaguliwa kwa sababu pande hizo mbili za dunia zina uenevu mkubwa zaidi, zikiwa zimejulikana na kukaliwa kote. Ndiyo sababu wanajiografia huhesabu longitudo kwa mwelekeo huo, kama wanavyohesabu latitudo kutoka kaskazini hadi kusini.
---Henry Hammond.
Mstari wa 12.---Dhambi inaposamehewa, haitahesabiwa tena kamwe; hatia yake haiwezi kurudi, kama vile mashariki isivyoweza kuwa magharibi, wala magharibi kuwa mashariki.
---Stephen Charnock.
Mstari wa 13.---“Kama vile baba awahurumiavyo watoto wake,” n.k. Kasisi wa mabaharia katika bandari moja ya Marekani alimtembelea baharia aliyeonekana kuwa karibu kufa. Alizungumza naye kwa upole kuhusu hali ya roho yake, na akamwelekeza kujitupa kwa Yesu. Kwa kiapo, yule mgonjwa alimwamuru aondoke. Ndipo kasisi akamwambia kwamba ilimpasa kuwa mwaminifu kwake, kwa maana kama angekufa bila kutubu, angepotea milele. Yule mtu akawa mwenye kinyongo na kimya, akajifanya amelala. Ziara hiyo ilirudiwa zaidi ya mara moja, bila mafanikio kama hapo awali. Hatimaye kasisi, akishuku kwamba baharia huyo alikuwa Mskoti, alikariri ubeti mmoja wa tafsiri ya zamani ya Zaburi:
Huruma ile baba aliyo nayo
Kwa watoto wake wapendwa,
BWANA huwaonyesha vivyo hivyo
Wamwabuduo kwa kumcha.
Machozi yakaanza kumtoka baharia huyo alipoyasikia maneno hayo. Kasisi akamwuliza kama hakuwa na mama mcha Mungu. Yule mtu akaangua kilio. Naam, miaka mingi iliyopita mama yake alikuwa amemfundisha maneno hayo, na pia alikuwa amemwombea kwa Mungu. Tangu wakati huo alikuwa amekuwa mzururaji baharini na nchi kavu; lakini kumbukumbu ya imani na upendo wa mama yake ikaugusa moyo wake. Maonyo aliyotolewa yakabarikiwa na Roho wa Mungu. Uhai wake ukahifadhiwa, na mwenendo wake ukathibitisha ukweli wa kuongoka kwake.
Mstari wa 13.---“Kama vile baba.” Katika mstari huu yapasa kuzingatiwa ni aina gani ya rehema ambayo nabii anamhesabia Mungu. Hasemi, Kama mwanadamu anavyomhurumia mwanadamu mwenzake, kama tajiri anavyomhurumia maskini, kama mwenye nguvu anavyomhurumia mnyonge, au kama mtu huru anavyomhurumia mateka; bali anataja huruma ambayo baba humwonyesha mwanawe, ambayo ndiyo kuu kuliko zote. Neno רַחַם lenyewe linaunga mkono maana hii, kwa kuwa kwa usahihi linamaanisha moyo wa ndani kusukumwa. Mfano wa jambo hili tunao katika 1Fal 3:23-27, katika kisa cha mwanamke ambaye hakuweza kustahimili mtoto wake auawe... Na baadaye katika kisa cha baba wa mwana mpotevu, Luk 15:11-32.
---Musculus.
Mstari wa 13.---“Kama vile baba awahurumiavyo watoto wake.” Baba huwahurumia watoto wake walio dhaifu katika maarifa, naye huwafundisha; huwahurumia wanapokuwa wakaidi, naye huwavumilia; huwahurumia wanapokuwa wagonjwa, naye huwafariji; wanapoanguka, huwasaidia kuinuka tena; wanapokosa, nao wakinyenyekea, huwasamehe; wanapotendewa vibaya, huwatetea na kuwatendea haki. Vivyo hivyo “BWANA huwahurumia wamchao.”
---Matthew Henry.
Mstari wa 13.---“Ndivyo BWANA anavyohurumia,” n.k. Ndivyo, na hata zaidi ya hivyo mara elfu kumi. Kwa maana yeye ndiye “Baba wa rehema zote,” na Baba ambaye kwake kila ubaba wa mbinguni na duniani hupata jina lake. Efe 3:15.
---John Trapp.
Mstari wa 13.---“BWANA huhurumia.” Ingawa kwa kawaida husemwa, “Ni afadhali kuonewa wivu kuliko kuhurumiwa,” hapa sivyo ilivyo; bali ni heri zaidi sana kuhurumiwa na Mungu kuliko kuonewa wivu na wanadamu.
---Sir R. Baker.
Mstari wa 13.---“Wamchao.” Kumcha Mungu ni ule ustahi kwa Mungu unaokuongoza kuyaweka mapenzi yako chini ya mapenzi yake; unaokufanya ujitahidi kumpendeza; utubu unapoutazama ukaidi wako wa zamani; ufurahie kibali chake cha sasa; uchukuliwe kabisa na upendo wake; na kulitazamia utukufu wake kwa tumaini.
---George Bowen.
Mstari wa 13.---“Wamchao.” Hii inaweza kueleweka kuwa inawahusu wale ambao bado “hawajapokea roho ya kufanywa wana,” lakini bado “wanalitetemekea neno lake”; hao yeye “huwahurumia.”
---Matthew Henry.
Mistari ya 13-14.---Baba mwema hamfukuzi mtoto kwa sababu ni dhaifu na mgonjwa; badala yake, humwonea huruma zaidi kadiri uhitaji wake wa msaada unavyoongezeka. Ikiwa tumbo lake linakataa chakula, au haliwezi kukimeng’enya, je, atamtupa nje? La; mwana wa mwanamke Mshunami anapolalamika kuwa kichwa kinamuuma, mama yake humlaza kifuani pake. Mama ni mwema kwa watoto wote wa tumbo lake, lakini humwonyesha wema mwingi zaidi mtoto aliye mgonjwa: anapolala huku macho yake yakimkazia mama yake, asiweze kueleza maumivu yake wala kuomba anachotaka, hali hiyo huongeza maradufu huruma ya mama: “Ndivyo Bwana anavyotuhurumia, akikumbuka jinsi tulivyoumbwa, akizingatia kwamba sisi ni mavumbi tu”; kwamba nafsi yetu hutenda kwa kutumia chombo chenye udhaifu; kwa hiyo, hatarajii kutoka kwa kiumbe chenye mwili wa asili kile anachotaka kutoka kwa roho za kimalaika. Mwana anaagizwa kuandika kwa unadhifu nakala ya maandishi fulani; anajitahidi kadiri awezavyo, ingawa kazi yake imepungukiwa sana na ile ya asili; hata hivyo, baba yake hamkaripii, bali humtia moyo. Au humpa upinde na mishale na kumwagiza alenge shabaha fulani; mwana huvuta kwa nguvu zake zote na kuachia mshale kwa furaha: mshale huanguka mbali kabla ya kuifikia shabaha, lakini mwana husifiwa na baba hufurahi. Majaribu hutushambulia, tamaa hutupiga, shughuli za dunia hutupotosha, na udhaifu wetu ni wa namna nyingi; lakini hauzidi msamaha wa Baba yetu: “Atatuhurumia, kama vile mtu anavyomhurumia mwanawe mwenyewe anayemtumikia,” Mal 3:17.
---Thomas Adams.
Mstari wa 14.---“Anajua jinsi tulivyoumbwa.” “Muundo wetu”; namna tulivyoundwa na vitu tulivyotengenezwa navyo.
---Adam Clarke.
Mstari wa 14.---“Anajua jinsi tulivyoumbwa; anakumbuka kwamba sisi ni mavumbi.” Yeye si kama tabibu asiye na ustadi, aliye na dawa moja tu kwa wote, wawe wenye nguvu au dhaifu, vijana au wazee; bali kama daktari mwenye hekima, humchunguza mgonjwa wake kisha humwandikia dawa. Wanadamu na mashetani ni wafamasia wa Mungu tu; hawatengenezi dawa yetu, bali hutupa kile ambacho Mungu ameagiza. Balaamu aliipenda sana tuzo ya Balaki, lakini hakuweza kwenda hata upana wa unywele mmoja nje ya agizo la Mungu.
---William Gurnall.
Mstari wa 14.---“Anakumbuka kwamba sisi ni mavumbi.” Ni kana kwamba hata kitu kilekile ambacho mwanadamu aliumbwa nacho hapo mwanzo, ingawa wakati huo hakuwa na dhambi, kilimweka katika hali isiyofaa ya kuipinga dhambi. Hilo lilikuwa kikwazo kabla mwanadamu hajawa na dhambi yoyote ndani yake; je, si zaidi sana sasa, ambapo watu wengi hawana ndani yao chochote ila dhambi, na hata walio bora wana dhambi nyingi sana? Kristo asema: “Kilichozaliwa kwa mwili ni mwili.” Asili iliyopotoka haiwezi kuzaa chochote isipokuwa matendo yaliyopotoka.
---Joseph Caryl.
Mstari wa 14.---Sisi ni mavumbi.
Ee, jinsi ninavyosimama katika kwaya hii yako ya nafsi,
---Nikiwa nimeegemezwa na mkono wako---
Lundo la mchanga!
Mawazo yenye shughuli---kama pepo---yangetawanya kabisa,
Na kulipeperusha,
Kama si uwezo wako;
Mkono wako pekee huyatuliza
Mapigo hayo ya upepo na kuuunganisha mwili wangu.---Henry Vaughan.
Mistari ya 14, 16.---“Sisi ni mavumbi.” Siwezi kamwe kuona mojawapo ya nguzo zile za mavumbi zinazozunguka, ambazo kama upepo mkali wa jangwani ulio mfano tu hukimbia barabarani siku yenye upepo, bila kuwaza, “Hapa pana mfano wa maisha.” Mavumbi na pumzi! Angalia jinsi “nguzo” hiyo inayoonekana ilivyo hali tu—hali hai—ya chembe za mavumbi, nazo chembe hizo zikibadilika daima. Umbo lake hutegemea mwendo usiokoma. Mchanga mzito huelea juu ya hewa isiyoshikika maadamu unashiriki mwendo wake; mwendo huo ukikoma, nao huanguka. Vivyo hivyo, mabonge mazito ya udongo wa shambani, yanapopigwa na nguvu fulani, huota mabawa na kupaa katika uhai, hushiriki kwa muda mwendo wake wa kasi, kisha, nguvu hiyo ikiisha, hurudi katika hali yake ya kwanza. Mzunguko, mtiririko unaodumishwa na nguvu za nje na unaokoma nguvu hizo zinapoondolewa; hayo ndiyo maisha yetu.
---James Hinton, katika “Mawazo kuhusu Afya na Baadhi ya Hali Zake,” 1871.
Mstari wa 15.---“Kwa habari ya mwanadamu.” Udogo na kutokuwa na maana kwa mwanadamu unasisitizwa hasa hapa kwa kutumiwa kwa neno ENOSH.
---Robert Baker Girdlestone.
Mstari wa 15.---Ayubu asema kwamba mwanadamu huchipuka kama ua, kisha hukatwa; hutumwa ulimwenguni akiwa sehemu nzuri na adhimu zaidi ya kazi za Mungu, akiwa ameumbwa kwa mfano wa Muumba wake kwa habari ya uwezo wa kufikiri na vipawa vikuu vya akili; huchipuka kwa utukufu kama ua la kondeni. Kama vile ua linavyouzuia ulimwengu wa mimea kwa uzuri, ndivyo mwanadamu anavyouzuia ulimwengu wa wanyama kwa utukufu na ubora wa asili yake. Ua, lisipopatwa na ajali ya mapema, hufikia upesi upeo kamili wa ukamilifu wake—huruhusiwa kushangilia kwa muda mfupi, kisha hung’olewa pamoja na mizizi yake wakati uleule wa fahari na uzuri mkuu wa kuwako kwake; au likifanikiwa kuepuka mikono ya ukatili, baada ya siku chache bila shaka huanza kunyauka lenyewe na kufa. Vivyo hivyo mwanadamu, ingawa maendeleo yake ni ya polepole zaidi na muda wake ni mrefu kidogo, vipindi vya ukuaji na kudidimia kwake vinakaribiana sana na vya ua, katika asili na namna yake. Akiokoka hatari zinazotishia miaka yake ya utotoni, hufikia upesi ukomavu kamili na nguvu za maisha; na ikiwa ana bahati ya kutoharakishwa kutoka katika maisha wakati huo kwa ajali, kwa upumbavu wake mwenyewe, au kwa kutokuwa na kiasi—akiokoka mambo hayo, kwa kawaida huanza kudhoofika mwenyewe; kipindi fulani humjia kwa kasi, ambacho hakufanywa kuishi zaidi yake. Ni kama maua au matunda yanayoweza kuchumwa kwa nguvu kabla ya wakati wa kukomaa, lakini hayawezi kulazimishwa kuishi kupita wakati ambapo yanapaswa kunyauka na kuanguka yenyewe. Wakati huo unapofika, mkono wa maumbile huyachuma yote mawili; wala hakuna ustadi wa mtaalamu wa mimea unaoweza kulihifadhi ua, au ufundi wa daktari unaoweza kumhifadhi mwanadamu, kupita vipindi ambavyo maumbile na miili yao ya asili iliumbwa kufikia. Kama vile Mungu alivyoweka na kuamua vipindi mbalimbali vya kukua na kunyauka kwa jamii ya mimea, vivyo hivyo anaonekana wazi kuwawekea mwanadamu na viumbe vyote vilivyo hai sheria hizohizo. Ndani ya viini vya kwanza vya viumbe hivyo mna nguvu maalumu za kukua, kudumu na kutoweka; na utendaji wa nguvu hizo za kimaumbile unapoisha na kuzimika, kiumbe hupumua pumzi yake ya mwisho na kufa chenyewe, kama tunda lililoiva linavyoanguka kutoka mtini, au ua lililohifadhiwa kupita wakati wa kuchanua kwake linavyodondoka na kuharibikia juu ya shina.
---Lawrence Sterne, 1713-1768.
Mstari wa 15.---Mtunga Zaburi asema kuhusu mwanadamu: “Kama ua la kondeni, ndivyo anavyositawi.” Si ua la bustani, bali la “kondeni.” Ua la kondeni linaweza kuharibika kwa urahisi zaidi kuliko la bustanini, kwa sababu liko wazi zaidi kwa hewa kali inayonyong’onyeza na pepo zenye nguvu, kwa kinywa cha mnyama anayelila, na kwa kukanyagwa. Kwa njia hizo zote huharibika, pamoja na kuchomwa na jua kali na tabia yake yenyewe ya kunyauka.
---John Edwards, katika “Theolojia Iliyorekebishwa.”
Mstari wa 15.---Kama ua la kondeni.
Maisha ni nini? Ni kama ua lenye sumu kifuani mwake,
Leo limejaa ahadi—kesho linakufa!---
Na afya—kama tone la umande linaloning’inia katika ua lake,
Hudumu usiku mmoja tu, kisha huvukia angani!
Ni mara ngapi chini ya chipukizi linalong’aa na kupendeza zaidi,
Mbegu za ugonjwa hujificha zikiwa bado kijini!
Ni mara ngapi kwenye mzizi wa ua lililo adimu zaidi---
Funza hufanya kazi salama katika maficho yake?---James Beattie, 1735-1803.
Mstari wa 16.---“Upepo hulipitia, nalo hutoweka,” n.k. Pumzi ya hewa, upepo mwanana (רוּחַ), humpitia, naye hutoweka. Lisingekuwa jambo la ajabu sana ikiwa tufani au kisulisuli kingepita na kumfagilia mbali. Lakini Mtunga Zaburi anamaanisha mengi zaidi ya hayo. Mguso mwanana kabisa, upepo unaonong’ona, humchukua. Upesi huwa mgeni, asiyetambulika tena katika nafasi ndogo aliyokuwa akiijaza hapo awali, akiingia na kutoka.
---Henry Cowles.
Mstari wa 16.---“Upepo hulipitia, nalo hutoweka.” Inajulikana sana kwamba upepo wa moto katika nchi za mashariki huharibu mara moja kila kilicho kibichi. Wala hilo halipaswi kushangaza ikiwa, kama Dkt. Russell asemavyo, nyakati nyingine pepo hizo “huja na kiwango na aina ya joto ambalo mtu angefikiri limetoka tanuruni; nalo linapovuma kwa nguvu, huathiri vyuma vilivyo ndani ya nyumba, kama vile makufuli ya milango ya vyumba, karibu sawa na ambavyo vingeathiriwa kama vingewekwa wazi chini ya miale ya jua.” Athari hiyo yenye kuunguza, ambayo inaonekana kurejelewa hapa—ya pepo fulani ziletazo mauti juu ya mwili wa mnyama—haijatiwa chumvi hata kidogo kwa kulinganishwa na kunyauka ghafula kwa ua. Maillet anaeleza kwamba mamia ya watu katika msafara mmoja walikosa hewa na kufa papo hapo kwa moto na mavumbi ambayo yanaonekana kuufanyiza upepo huo wa mauti, unaotawala nyakati fulani katika majangwa ya mashariki. Naye Sir John Chardin anaueleza upepo huo “kuwa hutoa sauti kubwa ya kuvuma,” na asema kwamba “huonekana mwekundu na wa moto, na huwaua wale unaowapiga kwa namna ya kuwanyonga pumzi, hasa unapotokea wakati wa mchana.”
---Richard Mant.
Mstari wa 16.---“Mahali pake hapatamjua tena,” n.k. Mwanadamu, akiisha kugeuka mavumbi, hupeperushwa na kila upepo kutoka mahali pamoja hadi pengine; nayo mahali yanapoangukia mavumbi hayo hujuaje kama ni mavumbi ya mkuu au ya mkulima, ya mwanadamu au ya mnyama? Basi, je, si lazima mwanadamu awe mwenye taabu nyingi sana, wakati ambapo muda na mahali—wasaidizi wawili wakuu wa maisha—vyote vinamwacha? Kwa maana anaweza kupata msaada gani kutoka kwa muda, ikiwa siku zake ni kama majani? Anaweza kupata msaada gani kutoka kwa mahali, ikiwa mahali pake panamkana na kukataa kumjua?
---Sir R. Baker.
Mstari wa 17.---“Lakini rehema za Bwana ni tangu milele hata milele.” Hakuna wema wa kibinadamu unaobaki vilevile daima; bali kwa uzoefu tunaona kwamba wale walio wema leo wanaweza kubadilika na kuwa madhalimu kesho. Tuna mifano ya jambo hili katika maisha ya Nero na ya watawala wengine wengi. Kwa hiyo, tusije tukadhani kwamba wema wa Mungu una tabia kama hiyo, tunaambiwa kwa faraja isiyoelezeka kwamba hautakoma kamwe, bali umeandaliwa milele kwa ajili ya wote wanaomcha na kumtumikia Mungu.
---Musculus.
Mstari wa 17.---“Tangu milele hata milele.” Tangu milele, kwa kuchaguliwa tangu zamani; hata milele, kwa kutukuzwa: kimoja hakina mwanzo, na kingine hakina mwisho.
---Bernard.
Mstari wa 18.---"Kuyatenda." Amri zinapaswa kukumbukwa ili zitekelezwe; kusudi la kutangazwa kwake si kutafakariwa kwa ubatili tu.
---Stephen Charnock.
Mstari wa 19.---"BWANA amekiweka tayari kiti chake cha enzi." Neno hilo lina maana ya kukithibitisha pamoja na kukiweka tayari, na lingeweza kutafsiriwa hivyo. Maandalizi yanayofaa ndiyo njia ya kawaida ya kukithibitisha kitu; maamuzi ya haraka huvunjika na kusambaratika. Hili linaonyesha:
-
Upekee wa mamlaka yake. Yeye mwenyewe anakitayarisha, wala hakuna mwingine anayemfanyia hivyo. Ni enzi ambayo asili yake imo katika asili yake mwenyewe, wala haitokani na mwingine yeyote kwa kuzaliwa au kwa kupewa madaraka; yeye peke yake ndiye aliyekitayarisha. Yeye ndiye sababu pekee ya ufalme wake mwenyewe; kwa hiyo mamlaka yake hayana mipaka, nayo hayana mwisho kama asili yake. Hakuna awezaye kumwekea sheria, kwa sababu hakuna mwingine isipokuwa yeye mwenyewe aliyemwandalia kiti chake cha enzi. Kama vile ambavyo hatapunguza furaha yake mwenyewe, ndivyo ambavyo hatajinyima mamlaka yake mwenyewe.
-
Utayari wa kuitumia panapotokea nafasi inayofaa. Amekiweka tayari kiti chake cha enzi; hakosi la kufanya, wala hahitaji kungoja mamlaka au maagizo kutoka kwa yeyote kuhusu jinsi ya kutenda. Ameweka tayari kila kitu kwa ajili ya kuwasaidia watu wake; anazo thawabu na adhabu, hazina zake na shoka zake—alama kuu za mamlaka—zikiwa tayari kando yake, hiki kwa ajili ya wema na kile kwa ajili ya waovu. Huiweka rehema yake tayari kwa ajili ya maelfu, Kut 34:7; naye amewaandalia waasi mishale yake, Zab 7:13.
-
Uendeshaji wake wa hekima. Kimewekwa tayari: maandalizi huonyesha busara; utawala wa Mungu si mamlaka ya pupa wala ya papara. Mkuu akiwa katika kiti chake cha enzi, na mwamuzi akiwa katika kiti cha hukumu, huendesha mambo kwa uangalifu mkubwa kabisa—au angalau inapaswa kudhaniwa kuwa ndivyo afanyavyo.
-
Mafanikio na kudumu kwake. Amekiweka tayari, au amekithibitisha. Kimewekwa imara, wala hakiyumbishwi; ni enzi isiyoweza kuondolewa. Juhudi zote za wanadamu na mashetani haziwezi kuipindua, wala hata kuitikisa. Imethibitishwa mahali pasipoweza kufikiwa na waasi wakaidi; hawezi kuondolewa humo, wala hawezi kushindwa akiwa humo. Enzi yake, kama yeye mwenyewe, inadumu milele. Na kama vile shauri lake, ndivyo mamlaka yake yatakavyosimama; naye "atatenda mapenzi yake yote," Isa 46:10.
---Stephen Charnock.
Mstari wa 19.---"Kiti chake cha enzi mbinguni," huonyesha:
-
Utukufu wa enzi yake. Mbingu ndizo sehemu za uumbaji zilizo adhimu na nzuri zaidi; humo ukuu wake unaonekana wazi zaidi, na utukufu wake unang'aa zaidi, Zab 19:1. Mbinguni enzi yake inakubaliwa zaidi na malaika; haitiliwi shaka huko na malaika wanaomhudumia, kama inavyopingwa duniani na waasi wanaojihami dhidi yake.
-
Ukuu mkuu wa himaya yake. Mbingu ndiyo sehemu iliyo juu zaidi ya uumbaji, na ndiyo jumba pekee linalomfaa.
-
Upekee wa enzi hii. Yeye peke yake ndiye anayetawala mbinguni. Mamlaka yake hayajakabidhiwa kwa kiumbe chochote; yeye mwenyewe huwatawala roho waliobarikiwa. Lakini wanadamu walioko juu ya kiti chake cha kuwekea miguu huwatawala kupitia wengine wa aina iyo hiyo—yaani, wanadamu wenye asili kama yao.
-
Upana mkubwa wa himaya yake. Dunia ni kama doa tu ikilinganishwa na mbingu. Uingereza ni nini katika ramani ya dunia yote, isipokuwa doa ambalo unaweza kulifunika kwa kidole chako? Basi dunia yote ni ndogo zaidi sana ikilinganishwa na mbingu zilizoenea. Huwezi kufikiria mamilioni mengi ya chembechembe ndogo zilizo duniani; na ikiwa zote kwa pamoja ni kama nukta moja tu ikilinganishwa na mahali ambapo kiti cha enzi cha Mungu kimewekwa, himaya yake lazima iwe kubwa jinsi gani! Huko huwatawala malaika walio hodari kwa nguvu, majeshi yake yanayotenda mapenzi yake; na wanadamu wote duniani, pamoja na nguvu za watawala wakuu kabisa, wakilinganishwa nao hawana nguvu zaidi ya sisimizi au nzi. Na kwa kuwa kiti chake cha enzi kiko mbinguni, basi mambo yote yaliyo chini ya mbingu ni sehemu ya enzi yake; vitu vya chini vya duniani haviwezi kukosa kuwa chini yake. Hilo pia lazima lijumuishe mvuto wake juu ya vitu vyote vilivyo chini, kwa sababu mbingu ndizo chanzo cha mwendo wote ulimwenguni. Tazama Hos 2:21-22.
-
Urahisi wa kuendesha utawala huu. Kwa kuwa kiti chake cha enzi kimewekwa juu, hawezi kukosa kuyaona yote yanayotendeka chini. Kuwa mahali palipoinuka humpa mwenye macho maangavu nafasi nzuri ya kuona vitu vilivyo chini yake. "BWANA alitazama chini kutoka mbinguni, akawaangalia wanadamu, aone kama yuko mwenye akili," Zab 14:2. Hatazami chini kutoka mbinguni kana kwamba kuwapo kwake kumewekewa mipaka huko, bali hutazama chini kwa fahari na kwa mamlaka.
-
Kudumu kwake. Mbingu haziharibiki; kiti chake cha enzi kimewekwa huko katika hali isiyoharibika. Kiti cha enzi cha Mungu hudumu hata baada ya ulimwengu kuvunjika.
---Imefupishwa kutoka kwa Charnock.
Mstari wa 19.---"Ufalme wake unavitawala vitu vyote." Ubwana wake unaenea kila mahali.
Kwanza, juu ya nyakati zote: mabwana wengine hufa, lakini yeye ni wa milele. Umilele, kwa maana yake halisi, ni kudumu kwa Kiumbe kisichoumbwa. Kwa maana isiyo halisi, neno hilo hutumiwa ama kwa vitu vyenye mwanzo na mwisho, kama milima ya milele—na kuna misemo kadhaa ya namna hiyo katika Maandiko—au kwa vitu vyenye mwanzo lakini ambavyo havitakuwa na mwisho; kwa maana hiyo malaika na roho za wanadamu ni za milele, na vivyo hivyo uzima wa milele na moto wa milele. Lakini Mungu hujiita, "MIMI NIKO," Kut 3:14: Mimi niko vile nilivyokuwa; nimekuwa vile nilivyo; na vile nilivyo na nilivyokuwa, ndivyo nitakavyokuwa. Sifa hii haiwezi kushirikishwa na mwingine: vitu vingine vyote vilitanguliwa na kutokuwako kabla ya kuwako kwao; navyo hubadilika vikielekea kutoweka. "Wale wanaopigana nawe watakuwa kama si kitu," Isa 41:12. Vitu vyote hufikia kutokuwa kitu isipokuwa vimeshikiliwa na uwezo wa Mungu wa kuvihifadhi; lakini "Wewe u yeye yule, na miaka yako haitakoma," Zab 102:27. Humrudisha mwanadamu mavumbini, kisha husema tena, Rudi; "tangu milele hata milele wewe ndiwe Mungu," Zab 90:2—mwamuzi na mpimaji pekee wa mwanzo na mwisho.
Pili, juu ya mahali pote: mbinguni, duniani na kuzimu, Zab 135:6. Wafalme wana mipaka, nao hawawezi kufanya mambo mengi wanayotamani. Hawawezi kuliamuru jua lisimame, wala upepo uvume kuelekea upande wanaoutaka. Hakuna mfalme anayetawala katika anga la juu au katika vilindi vya bahari. Kwa upumbavu wanamsifu papa kwamba mikono yake ni mirefu kiasi cha kufika toharani; lakini kwa kweli, mamlaka hayo na mahali hapo vyote ni vya kufikirika tu. Kristo peke yake ndiye mwenye funguo za mahali pote.
Tatu, juu ya viumbe vyote: huyafunga makundi ya Kilimia na kuzilegeza kamba za Orioni, Ayu 38:31; huamuru moto, kinyume cha tabia yake, ushuke, 2 Fal 1:12; huumba na kuzitawala nyota, Amo 5:8; huwatawala simba, Dan 6:22; hutuma matukio ya anga, Zab 148:8; huizungushia bahari mpaka na kuifunga kama mtoto aliyevikwa vitambaa, Ayu 38:8; huigawanya, huigeuza njia na kuijaza. Katika moto na maji—vile vitu viwili vikali visivyo na huruma—yeye huonyesha huruma; hutuokoa kutokana na vyote viwili na ndani ya vyote viwili. Huziita ndege, nao huja; huwaita wanyama, nao husikia; huiita miti, nayo huchipuka ili kumtii. Alikuwa na kunguru kwa ajili ya Eliya, mtango kwa ajili ya Yona, na mbwa kwa ajili ya Lazaro. Humfanya Leviathani, kiumbe hai kikubwa kuliko vyote, amhifadhi nabii wake. Simba wa kutisha kuuawa, kama alivyofanya Samsoni; au kutoua, kama wale waliomwacha Danieli; au kuua lakini asile, kama ilivyotokea kwa nabii yule, 1 Fal 13—katika hayo yote Bwana alikuwapo. Anatawala hata madini; hufanya chuma kielee na miamba ipasuke. Anawatawala pia mashetani; lazima wamtii hata kama hawataki. Lakini wao huendelea kumwasi na kuyavunja mapenzi yake, sivyo? Kwa kweli hutenda kinyume cha yale yanayompendeza, lakini si kinyume cha yale anayoruhusu. Basi hakuna wakati wowote, hata saa ya kufa; hakuna mahali popote, hata katika mateso makali kabisa; wala hakuna kiumbe chochote, hata Ibilisi, ambacho Bwana hawezi kutuokoa nacho. Kwa hiyo, nyakati zote, mahali pote, na dhidi ya viumbe vyote, tumtumaini yeye kwa ajili ya ukombozi.
---Thomas Adams.
Mstari wa 19.---"Ufalme wake unavitawala vitu vyote." Melanchthon alipokuwa na wasiwasi mwingi sana kuhusu mambo ya kanisa katika siku zake, Luther alitaka aonyewe kwa maneno haya: Filipo na aache kuwa mtawala wa ulimwengu: Filipo asijifanye tena kuwa mtawala wa ulimwengu.
---David Clarkson.
Mstari wa 20.---"Mhimidini BWANA, enyi malaika zake," n.k. Mzigo wa kumtolea Mungu sifa ni mzito mno kwa wanadamu kuuinua; na kwa habari ya malaika, watahitaji nguvu zao zote na uwezo wao bora kabisa ili kuifanya kazi hiyo.
---David Dickson.
Mstari wa 20.---"Malaika, walio hodari kwa nguvu, wanaotenda maagizo yake." Ubora mkuu wa malaika, sababu kuu ya nguvu na uwezo wao, na ya kuwazidi wanadamu kwa kiwango kisichopimika, ni ile inayoelezwa katika maneno yanayofuata ya kifungu hiki. Baada ya mtunga-zaburi kuwaeleza malaika kuwa hodari kwa nguvu, anaongeza kwamba wao hutenda maagizo ya Mungu, wakisikiliza sauti ya neno lake. Kwa maana hiki ndicho chanzo pekee kilicho hai cha nguvu na uwezo wa kudumu. Wale wanaotenda mapenzi ya Mungu kwa uaminifu na utii wana Mungu upande wao; basi ni nini kiwezacho kuwa dhidi yao? Hapo kazi yenyewe huwatia nguvu na huwa kama wimbi linalowasukuma mbele, kwa sababu ni kazi yake. Kwa upande mwingine, wale wanaokwenda kinyume cha mapenzi ya Mungu wana Mungu dhidi yao; basi ni nini kiwezacho kuwa upande wao? Je, mwanadamu anaweza kuirudisha bahari nyuma? Je, anaweza kulishika jua na kulivuta litoke katika njia yake? Ni wakati huo tu ndipo awezapo kutumaini kuwa mwenye nguvu—wakati anapopigana dhidi ya mapenzi ya Mungu....
Hivyo tunaona uongo wa kauli ile inayotajwa mara nyingi na wale wanaojivuna kwamba wamebobea katika hekima ya ulimwengu huu—kwamba Nguvu ndiyo Haki—kauli ambayo hugeuza ukweli juu chini kabisa, na ambayo kwayo Mkuu wa giza huendelea kujiinua dhidi ya Bwana wa mbinguni. Kanuni ya kweli inayogeuzwa na kupotoshwa katika uongo huo—kanuni ambayo inapaswa kuandikwa katika vyumba vya mashauri vya wakuu na juu ya kuta za majengo ya mabunge; kanuni inayoeleza siri ya nguvu za malaika, na kwa kweli ya nguvu zote za kweli zinazopatana na mapenzi ya Mungu—inaweza kusemwa kwa maneno yaleyale, tukigeuza tu mpangilio wake: Haki ndiyo Nguvu.
---Julius Charles Hare, 1849.
Mstari wa 20.---“Malaika zake, mfanyao maagizo yake,” n.k. Wanaisikiliza sauti ya neno lake; wanamtazama Mungu kama Jemadari Mkuu, naye akitoa amri, wao hutumia nguvu zao zote na kwenda kuifanya kazi hiyo kwa hiari. Wao huyasikiliza maagizo yake kwa makini sana; akisema, Nendeni mkampige Herode kwa sababu ya kiburi chake, Balaamu kwa sababu ya tamaa yake, Daudi kwa sababu ya kujitukuza kwake, Senakeribu kwa sababu ya kufuru yake, na Sodoma kwa sababu ya uchafu wake, huenda mara moja.”
---William Greenhill.
Mstari wa 20.---Maagizo. Davar (דָּבַר), kusema, limetafsiriwa “amri” mara ishirini... inaonekana kwamba hapa panadokezwa ushirika wa moja kwa moja kati ya Bwana na wajumbe wake.
---R. B. Girdlestone.
Mstari wa 20.---“Wakiisikiliza sauti ya neno lake.” Siyo tu kwamba hulitekeleza neno kwa nguvu baada ya kulisikia; bali daima husikiliza kwa makini, wakiwa tayari kutambua dalili yoyote ya mapenzi yake.
---William Kay.
Mstari wa 20.---“Wakiisikiliza sauti ya neno lake.” Malaika ni viumbe walio macho, nao hungojea fursa; fursa hizo zinapokuja, hawaziachi zipite. Hawasinzi wala hawalali, bali husikiliza daima ili wajue Bwana atasema nini na ni fursa gani itakayopatikana ya kutenda; hivyo, katika Eze 1:11, wanaelezwa kuwa na mabawa yao yaliyonyoshwa juu, wakidhihirisha kukesha kwao na utayari wao wa kutumika. Kristo alipozaliwa, umati wao ulitokea na kuusherehekea uzaliwa wake, Luk 2:13. Kristo alipokamatwa na Yuda pamoja na kundi lake, Petro alichomoa upanga wake ili kumtetea Bwana wake; lakini Kristo alisema nini? “Rudisha upanga wako; huu si wakati wa kupigana, bali wa kuteseka. Je, unadhani siwezi sasa kumwomba Baba yangu, naye akaniletea mara moja zaidi ya majeshi kumi na mawili ya malaika? Huu si wakati wa kuomba msaada; lazima nife, na Maandiko lazima yatimizwe. Lakini kama ningetaka, Baba yangu angewaamuru malaika wanisaidie, nao wangekuja mara moja—majeshi yao yote, naam, malaika wote wa mbinguni.” Na tujifunze kwa malaika kuzitazamia fursa na kuzitumia. Kuna nyakati maalumu za kuifanya kazi ya Kristo.
---William Greenhill.
Mstari wa 21.---“Mhimidini BWANA, enyi majeshi yake yote... mtendao mapenzi yake.” Jua, mwezi, nyota na sayari hutenda “mapenzi yake” (Psa 19:1) bila kutambua; lakini “malaika” hutenda kwa ufahamu na upendo wa asili, nao “huisikiliza sauti ya neno lake” (Psa 103:20). Makundi hayo yote mawili kwa pamoja ndiyo majeshi ya Bwana.
---A. R. Fausset.
Mstari wa 22.---“Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA.” Maana yake ni, “Ee nafsi yangu, wito wako na uwe ule wa maserafi, nawe uanze kuishi maisha ya mbinguni!” Kwa nini nimhimidi? Je, sifa zangu zinaweza kumletea faida yoyote? La; wala sifa za majeshi yote ya mbinguni haziwezi. Ni kujishusha kusiko na kikomo kwake kwamba husikiliza sifa za viumbe wake waliotukuka zaidi.
Na nimhimidi Bwana, kwa sababu hakuna tendo litakaloiletea nafsi yangu baraka nyingi kuliko hili. Kutafakari kwa mshangao ubora wake kwa hakika ni kuufanya ubora huo kuwa wetu: moyo hauwezi kumfurahia Mungu bila kufanana na Mungu. Na nifanye hivyo, kwa sababu ni fursa ya pekee ya mwanadamu hapa duniani kumhimidi Bwana. Anapotafuta wengine wa kuungana naye katika jambo hili, hana budi kupaa mbinguni. Na nifanye hivyo, kwa sababu dunia imejaa kabisa mambo yanayotupatia sababu za kusifu. Mchanga, bahari, maua, wadudu; wanyama, ndege, mashamba, milima, mito, miti, mawingu, jua, mwezi na nyota—vyote vinaningojea nizibadilishe tabia na tofauti zake kuwa sifa. Lakini, zaidi ya yote, kuna uumbaji mpya.
Na nifanye hivyo, kwa sababu vitu vyote vinavyohusu kuwapo kwangu, afya yangu, faraja yangu, maarifa yangu, heshima yangu, usalama wangu, maendeleo yangu, nguvu zangu na manufaa yangu vyatoka kwake, viko kwa njia yake, na vinaelekezwa kwake. Maelfu ya watumishi wake duniani, baharini na angani hushiriki katika kuzalisha na kuandaa kila tonge ninalokula. Pumzi ninayoamriwa na kuwezeshwa kuitumia kwa sifa haiingii wala kutoka bila kudhihirisha kwa namna ya kushangaza kabisa jinsi yule ninayepaswa kumsifu anavyojishusha, alivyo mwema, mwenye hekima, mwenye nguvu na aliyepo. Je, si jambo la aibu kupokea mema bila hata kulitaja jina la mtoaji au kueleza wema wake? Wanaoutazamia uzima wa mbinguni na wamhimidi Bwana. Hakuna nafasi huko kwa wale ambao hawajajifunza sanaa hii. Nitamsifuje? Si kwa maneno ya kifahari. Kipawa cha ushairi hakihitajiki hapa: lugha yoyote inayoeleza mshangao wa moyoni itakubaliwa. Msifu kwa kadiri unavyomjua; naye atakufunulia utukufu wake zaidi.
---George Bowen, 1873.
Mstari wa 22.---Maelezo ya mwisho yanajumuisha kila kitu kabisa: “kazi zake zote, mahali pote pa milki yake iliyo pana”—kila kitu alichokifanya, kiwe na akili au kisiwe na akili; “mahali pote”—juu, chini na pande zote: mbinguni, duniani au kuzimu; vyote na viingie katika kwaya hii ya ulimwengu mzima ya sifa na himidi, vikimtukuza Yehova, aliye mkuu kuliko wote na mwema kuliko wote! Wala yeye mwenyewe hatajiondoa; kwa maana wajibu wake binafsi kuhusu moyo wake mwenyewe ndio ulio mkuu zaidi. Kwa hiyo anamalizia kama alivyoanza: “Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA.”
---Henry Cowles.
Mstari wa 22.---“Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA.” Kwa kuwa mshairi anarudi hivi kwa nafsi yake mwenyewe, Zaburi yake pia hujirudia yenyewe na kuwa kama duara linalokutana katikati.
---Franz Delitzsch.
Mstari wa 22.---“Mhimidini BWANA, enyi kazi zake zote, mahali pote pa milki yake; ee nafsi yangu, umhimidi BWANA.” Tunaguswa sana na badiliko hili la ghafla kutoka kwa “kazi zote za Mungu, mahali pote pa milki yake,” hadi kwake mwenyewe, mtu mmoja aliye peke yake. Bila shaka alikuwa tayari amejijumuisha; yeye mwenyewe alikuwa ameitwa alipokuwa akiziita kazi zote za Mungu mahali pote pa milki yake. Lakini inaonekana kana kwamba hofu ya ghafla ilimkamata mtunga-zaburi—hofu kwamba huenda, kwa namna fulani, akajisahau mwenyewe; au kama si hofu, basi angalau ufahamu kwamba bidii yake ya kuwaita wengine wamsifu Mungu huenda ikamfanya asahau kuwa yeye mwenyewe pia alikuwa na wajibu wa kumsifu Mungu, au awe mvivu katika wajibu huo, au ajidhanie tu kwamba hawezi kuwa anaipuuza kazi ile aliyokuwa akiwahimiza sana viumbe wa kila aina waifanye. Hapa tuna mada kubwa ya kuzungumzia. Sulemani amesema, “Waliniweka niwe mlinzi wa mashamba ya mizabibu, lakini shamba langu mwenyewe sikulilinda.” Ole! Inawezekana na ni rahisi kiasi gani kujitaabisha kwa ajili ya wengine huku ukijipuuza mwenyewe; naam, hata kufanya taabu tunazopitia kwa ajili ya wengine kuwa sababu ya kujishawishi kwamba haiwezekani tuwe tunajipuuza wenyewe. Basi ni muhimu jinsi gani kwamba, ikiwa pamoja na mtunga-zaburi tunaziita kazi zote za Mungu, mahali pote pa milki yake, zimhimize Bwana; ni muhimu jinsi gani, nasema, tuongeze, kama watu walioazimia kujichunguza na wanaoogopa kujidanganya: “Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA.”
---Henry Melvill.
Mistari ya 1-2, 22.---“Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana... Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana,” pamoja na “Mhimidini Bwana, enyi kazi zake zote, mahali pote pa milki yake; ee nafsi yangu, umhimidi Bwana,” Psa 103:22; vifungu hivi viwili vinafanyiza baraka inayorudiwa mara tatu kutoka kwa Bwana kwenda kwa nafsi katika kanuni ya Musa, Num 6:24-26.
---A. R. Fausset.
Vidokezo kwa Mhubiri wa Kijijini
Mstari wa 1.---
---Tazama “Mahubiri ya Spurgeon,” Na. 1,078; “Watakatifu Wakimhidi Bwana.”
Mstari wa 1.---
-
Tunapaswa kumhimidi Aliye Juu mwenyewe. Inawezekana tukashindwa kumhimidi yeye, huku tukizisifu karama zake, neno lake, kazi zake na njia zake.
-
Tunapaswa kumhimidi kila mmoja binafsi: “Nafsi yangu.” Si familia tu kupitia baba, wala watu kupitia mchungaji; wala kusanyiko kupitia kwaya; bali kila mtu binafsi.
-
Tunapaswa kumhimidi kiroho: “nafsi.” Si kwa kinanda, sauti, matoleo, matendo, n.k., tu.
-
Tunapaswa kumhimidi bila kubakiza chochote: “Vyote vilivyo ndani yangu.”
-
Tunapaswa kumhimidi kwa azimio thabiti. Daudi alihubiri mazungumzo na nafsi yake, kujitia moyo na kujiamuru mwenyewe.
---W. Jackson.
Mstari wa 1.---Hapa pana:
-
Mazungumzo na nafsi: “Ee nafsi yangu.” Wengi huzungumza na wengine kwa uhuru kabisa, lakini kamwe hawazungumzi na nafsi zao wenyewe. Wao ni wageni kwa nafsi zao—hawazungumzi nazo—hawazijali nafsi zao wenyewe—wanakuwa wazito na wenye huzuni wanapokuwa peke yao.
-
Kujihimiza: “Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana.” Muumba wako, Mfadhili wako, Mkombozi wako.
-
Kujitia moyo: “Vyote vilivyo ndani yangu”—kila uwezo wa nafsi yangu ya kiakili, kimaadili na kiroho: kwa nyuzi kumi—kila uzi ukitetemeka. Hakuna haja ya uwezo mmoja wa nafsi kuuambia mwingine, “Mjue Bwana, kwa maana wote watamjua, tangu aliye mdogo hata aliye mkubwa.”
---G. R.
Mstari wa 1 (kishazi cha kwanza, na Psa 103:22, kishazi cha mwisho).---Ibada ya binafsi ndiyo Alfa na Omega ya dini.
---C. Davis.
Mstari wa 2.---Chunguza sababu zinazotufanya tuzisahau mara kwa mara rehema za Bwana, onyesha ubaya wa jambo hilo, kisha pendekeza tiba zake.
Mstari wa 3.---
-
Msamaha umo ndani ya Mungu: “Kwako kuna msamaha.” Ni asili yake kusamehe, kama ilivyo asili yake kuiadhibu dhambi.
-
Msamaha hutoka kwa Mungu. Hakuna awezaye kusamehe dhambi isipokuwa Mungu. Hakuna awezaye kufunua msamaha isipokuwa Mungu.
-
Msamaha unafanana na Mungu: ni kamili, wa bure na wa milele—“maovu yako yote.”
---G. R.
Mstari wa 3.---“Akuponya magonjwa yako yote.”
- Kwa nini dhambi inaitwa ugonjwa?
a. Kwa sababu huharibu uzuri wa kimaadili wa kiumbe.
b. Kwa sababu husababisha maumivu.
c. Kwa sababu humfanya mtu ashindwe kutimiza wajibu wake.
d. Kwa sababu huongoza kwenye mauti.
-
Aina mbalimbali za magonjwa ya dhambi ambayo hutupata. Mar 7:21-23; Gal 5:19, n.k.
-
Tiba ambayo Mungu hutumia kuyaponya magonjwa haya.
a. Rehema yake inayosamehe kwa njia ya ukombozi wa Kristo.
b. Ushawishi wa neema unaotakasa.
c. Njia za neema.
d. Ufufuo wa mwili.
---Kutoka “Funzo,” 1873.
Mstari wa 3 (kishazi cha mwisho).---Magonjwa yetu ya asili, Tabibu wetu mkuu, uzima kamili anaoutenda ndani yetu, na matokeo ya uzima huo.
Mistari ya 3-5.---Hexapla ya Rehema.
- Laana tatu zimeondolewa.
a. Hatia imeondolewa.
b. Uharibifu wa dhambi umeponywa.
c. Maangamizi yamezuiliwa.
- Baraka tatu zimetolewa.
a. Fadhili zinazoweza kutosheleza.
b. Raha zinazoweza kutosheleza.
c. Uzima usioweza kufa kamwe.
Au
-
Msamaha. (Zab 103:3)
-
Utakaso. (Zab 103:4)
-
Ukombozi.
-
Kutawazwa. (Zab 103:5)
-
Wingi unaotolewa.
-
Nguvu zinazofanywa upya.
---W. Durban.
Mstari wa 4 (sehemu ya kwanza).---Kukombolewa kwa maisha ya Daudi kutoka katika uharibifu.
-
Maisha yake ya uchungaji.
-
Maisha yake ya kijeshi.
-
Maisha yake ya kuteswa.
-
Maisha yake ya kifalme.
-
Maisha yake ya kiroho.
---W. J.
Mstari wa 4.---Ni nini kinachokombolewa, nacho kinakombolewa kutoka katika nini? Ni nani wanaokombolewa, na ni nani anayewakomboa?
Mstari wa 5.---
-
Hali ya pekee---kutosheka.
-
Riziki ya pekee---mambo mema.
-
Matokeo ya pekee---ujana unaofanywa upya.
Mstari wa 5.---“Kufanywa kijana upya.” Tazama kitabu cha Macmillan, “Huduma ya Maumbile,” uk. 321-347.
Mstari wa 7.---
-
Mungu anataka wanadamu wamjue.
-
Yeye mwenyewe ndiye anayejifunua.
-
Kuna viwango mbalimbali vya ufunuo.
-
Tunaweza kuomba tumjue zaidi.
Mstari wa 8.---
-
Rehema inaelezwa wazi: “Mwenye rehema na neema.”
-
Rehema inawekewa mpaka: “Si mwepesi wa hasira.” Hata rehema yenyewe inaweza kukasirishwa, na hapo hasira hiyo huwa ya kutisha kama nini!
-
Rehema inapanuliwa: “Ni mwingi wa rehema.” “Atasamehe sana”; na yeye peke yake ndiye ajuaye maana ya msamaha mwingi.
---G. R.
Mstari wa 9.---
- Kile ambacho Mungu atawafanyia watu wake. Wakati mwingine atawakemea---atashindana nao.
a. Kwa njia ya maongozi yake, kupitia majaribu ya nje.
b. Katika uzoefu wao, kupitia mapambano ya ndani.
- Kile ambacho hatawafanyia.
a. Hatawakemea daima katika maisha haya.
b. Hatawakemea hata kidogo katika maisha yajayo. “Siku za maombolezo yao zitakoma.”
---G. R.
Mistari ya 11-13.---Kimo, urefu na kina cha upendo wa Mungu.
Mstari wa 12.---
---Tazama “Mahubiri ya Spurgeon,” Na. 1,108; “Ondoleo Kamili la Hatia.”
Mstari wa 12.---
- Muungano unaodokezwa. Kati ya mwanadamu na makosa yake.
a. Kisheria.
b. Kihalisi.
c. Katika uzoefu.
d. Milele, yakitazamwa yenyewe.
- Utengano uliotimizwa.
a. Na nani? “Yeye ame…,” n.k.
b. Jinsi gani? Kwa Mwanawe mwenyewe kuja kati ya mwenye dhambi na dhambi zake.
- Kuunganishwa tena kunakozuiwa. “Kama mashariki ilivyo mbali…,” n.k. Mashariki na magharibi zitakapokutana, hapo ndipo kuunganishwa huko kutakapotokea, wala si kabla ya hapo. Kama vile ncha mbili za mstari ulionyooka zisivyoweza kamwe kukutana, na mstari huo usivyoweza kurefushwa bila ncha hizo kuzidi kuachana, ndivyo itakavyokuwa daima kati ya mwenye dhambi aliyesamehewa na dhambi zake.
---G. R.
Mistari ya 13-14.---
---Tazama “Mahubiri ya Spurgeon,” Na. 941; “Huruma Nyororo ya Bwana.”
Mistari ya 13-14.---
-
Ni nani ambao Mungu huwahurumia? “Wamchao.”
-
Huwahurumia kwa jinsi gani? “Kama baba awahurumiavyo watoto wake.”
-
Kwa nini huwahurumia? “Kwa maana anatujua umbo letu.” Ana sababu ya kulijua umbo letu, kwa maana ndiye aliyetuumba; na kwa kuwa mwenyewe alimfanya mwanadamu kwa mavumbi, “anakumbuka ya kuwa sisi tu mavumbi.”
---Matthew Henry.
Mstari wa 14.---
-
Muundo wa Mwanadamu.
-
Uangalifu wa Mungu.
---W. D.
Mstari wa 15.---Safari ya mwanadamu duniani. Kuinuka kwake, maendeleo yake, utukufu wake, kuanguka kwake, na kusahaulika kwake.
Mistari ya 15-18.---
- Mwanadamu alivyo anapoachwa peke yake. “Mwanadamu naye…,” n.k.
a. Yukoje hapa? Siku zake ni kama majani, na utukufu wake ni kama ua la majani.
b. Yukoje baadaye? Anafagiliwa mbali na upepo unaonyauusha, kwa pigo la hasira ya Mungu---hajulikani tena duniani, bali anajulikana tu katika maangamizi.
- Rehema ya Mungu humfanyia nini?
a. Humwekea agano la neema tangu milele.
b. Hufanya naye agano la amani katika maisha haya.
c. Humpa agano la ahadi kwa ajili ya umilele ujao.
- Ni nani wanaopokea rehema hii?
a. Wale wanaomcha Mungu.
b. Wale wanaofuata nyayo za mababu wacha Mungu.
c. Wale wanaotegemea rehema ya agano.
d. Wale walio waaminifu kwa wajibu wao wa agano.
---G. R.
Mstari wa 18.---Agano: ni katika mambo gani tunaweza kulishika, ni kwa hali gani ya moyo linapaswa kushikwa, na ni uthibitisho gani wa vitendo unaoonyesha kwamba tunafanya hivyo?
Mstari wa 19.---“Hotuba kuhusu Utawala wa Mungu.” Tazama Maandiko ya Charnock [Toleo la Nicol, Juz. II., uk. 400-499.]
Mstari wa 19.---
-
Asili ya kiti cha enzi.
-
Upeo wa mamlaka.
-
Tabia ya mfalme.
-
Furaha inayowapata raia kutokana na hayo: “Mhimidini Bwana.”
Mstari wa 20.---Huduma ya malaika inatufundisha.
-
Nguvu zao binafsi ni kuu. Sisi pia, kama watumishi wa Mungu, tunapaswa kuzingatia afya na nguvu zetu za kiroho.
-
Utii wao ni wa vitendo; wao si watu wa nadharia tu.
-
Wanakuwa makini wanapofanya kazi, tayari kujifunza zaidi, na hudumisha ushirika na Mungu, anayesema nao mmoja mmoja.
-
Wanafanya kila jambo katika roho ya sifa yenye furaha, wakimhimidi Bwana.
Mistari ya 20-21.---
-
Kiini cha sifa: “Mhimidini Bwana.” Sifa zote zinamwelekea yeye.
-
Muungano wa sauti za sifa.
a. Malaika.
b. Majeshi ya waliokombolewa.
c. Watumishi, hasa.
d. Uumbaji unaowazunguka.
- Kilele cha sifa: “Ee nafsi yangu, mhimidi Bwana.” Mimi nina wajibu mkubwa zaidi wa kushukuru na kusifu kwa ajili ya jambo hili. Hata kundi la waimbaji liwe kubwa kiasi gani, halitakamilika bila sauti yangu ya sifa. Hii ndiyo sauti ya kilele: “Ee nafsi yangu, mhimidi Bwana.”
---G. R.
Mstari wa 21.---Watumishi wa Mungu ni nani? Kazi yao ni nini? Kufanya mapenzi yake. Furaha yao ni nini? Kumhimidi Bwana.
Mistari ya 21-22.---Henry Melvill ana mahubiri ya kipekee kuhusu “Hatari ya Kiongozi wa Kiroho.” Mwelekeo wake unaweza kufahamika kutokana na dondoo tuliloweka kama ufafanuzi wa kifungu hiki.
Mstari wa 22.---
-
Kundi la waimbaji.
-
Mwangwi.
---W. D.